Author: Институт перевода Библии
Date: 2024-04-28T06:42:10.731937+00:00

ЦӀийи Йикьрар: Марк

ЦӀийи Йикьрар: Марк

1. Сифте гаф

1. Марк

1. Читин гафар

2. Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

3. Картйир

4. Шиклар

Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru

Институт перевода Библии

Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

ЦӀийи Йикьрар

Библия илтӀикӀру Институт

Москва

2010

ЦӀийи Йикьрар

Фикрар-хиялариз:

ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-149-1

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Сифте гаф

Сифте гаф

Гьюрматлу дустар!

Учвухь хьайи му «ЦӀийи Йикьрар» кӀуру Китаб Аллагьдин гирами китабдин кьюбпи пай ву.

Сабпи пай, Кюгьне Йикьрар, мегьел жугьуд чӀалнаан ихь чӀалназ илтӀибкӀнадар. Дидин кӀулин мяна-метлеб, сар касди, Адамди, учв халкь гъапӀу Аллагьди кӀуруб дарапӀди, фици гьадгъулантина гъабхьи вари инсаният гунагьвалиъ абхънуш ва гьадму гунгьиккан адмийир уьрхбан бадали гьапӀну ккундуш, улупуб ву. Яни Дугъу Чаз Чан хусуси халкьди жугьдар ктагъуру, дурарихъди Йикьрар йитӀну, Къанун дебккру, хъа дурарихьан думу Йикьрар, Къанундиъ улупнайиси, кӀулиз адагъуз гъабхьундар. Дурари, чпин терефнаан, Йикьрар тамам апӀури гъахьундар кӀури, Аллагьра, дурариз дилигну, Чав кӀуруб тамам апӀбахьан гьудучӀвундар. Жугьдарихъди йитӀнайи Йикьрарилантина вари инсаниятдиз дубхьну ккуни ужʼвал Аллагьди тамам апӀури имийи. Гьамус Дугъу жугьдарихъди ваъ, хъа вари инсанарихъди ЦӀийи Йикьрар йитӀну ккундийи. ЦӀийи Йикьрар чпин ихтиярнаъ учӀвган, сабпи Йикьрар йирсивализ, яни кюгьневализ илтӀикӀнийи.

Аммаки, гьадму Кюгьне Йикьрарна Къанун инсанариз, чпин удудукьрувал ва чиб-чпиинди чпин гунгьариан удучӀвуз даршлувал улупуз кӀури, ЦӀийи Йикьрарихъ хъапӀрайи рякътӀан дайи. Ари гьадму Кюгьне Йикьрариъ жугьуд халкьдихъди улхури гъахьи Аллагь гьаму ЦӀийи Йикьрариъра, инсанарин арайиз дуфну, Учв адмиси адмийирихъди улхури гъахьну ва гьамус, гъиямат йигъаз хъана гъюрза дупну гаф тувну, аьршариз душна.

Думу адмийиригъна гьаз гъафну? Кюгьне Йикьрариъ Къанундиинди гьарсар касди чан гунгьихъанди мал гъурбан дапӀну ккундийи, гьякьди апӀуруш, гунагь гъапӀур аьжализ тувну ккундийи, хъа Аллагьдиз гьарсар кас масанди ву: Дугъу, инсан чӀивиди гъитну, гьадгъан гунгьарихъанди маларин ифи удубзуз гъитру, эгер гунагь гъапӀу гьар касдин ифи удубзуйиш, дюнʼяйиин гьич сар каскьан гъузидайи, гьаддиз инсандихъанди инсандин гунгьин жаза малариин алабхъуру.

Аллагьдиз инсанар гьадмукьан ккун гъахьнушра, дурар гунгьарихъан хътакундар. Фукьанна фукьан ва фукьандизкьан гьич саб тахсир ктру маларин ифи удубзури хьидихъа! Аллагьдиз инсан гьадмукьан масанди вуйиган, Дугъу дурарихьан гъиямат йигъан Чан улихь гьич саб тахсир ктарди дугъужвуз шлуси, саб ужу шлу рякъ ктабгъну ккундийи. Сар балайикк ккахънайиган, думу ккунири гьапӀну ккунду? Дюз вучва, жвуван жан гьяйиф дапӀну ккундар; ари Чав халкь гъапӀу инсан масан гъапӀу Аллагьдира, гунгьариъ кӀулихъди арснайи инсан марцц апӀбан бадали, Чан жан гьяйиф дарапӀди, варидарихъанди сар Учв гъурбан гъахьну. Дугъу гъапӀу ужувлаз дилигну, гьар шли Думура гьаци ккун гъапӀиш, дицир Дугъахъди гьаммишандиз женнетдиъ ахъди. Жараси женнетагьли хьуз шлуб дар.

Ари Аллагьдин гьадму ужувлакан ктибтурайи Гирами китабдин кьюбпи пайназ ЦӀийи Йикьрар кӀуру. Душваъ Аллагьдин гьадму ужувлакан ва Дугъан веледар хьпан бадали, инсанари гьапӀну ккундуш, ктибтура. Аллагьди, Чав гъапӀу ужувлакан вари инсаниятдиз хабар дебккай, гъапну, ари гьадму Хабар – ЦӀийи Йикьрар, учу, табасаран чӀалназ илтӀибкӀу Рашид Азизовди, гъалатӀар ктагъу Шарафудин Дашдемировди, Шамиль Казиевди, Сабрина Шихалиевайи, Михаил Алексеевди ва Гирами китабар илтӀикӀру институтдин, бицӀирилан ккебгъну, вари гъулугъчйири табасаран халкьдиз дебккрача.

ЦӀийи Йикьрарнаъ улупнайи гьядисйир хьуз хъюгъхъанмина, яни думу Ужʼвал инсаниятдиз дебккхъанмина кьюд агъзур йистӀан зиина гъубшну. ЦӀийи Йикьрарин пай гьадму гьядисйир чпин улариз гъяркъю шагьидари грек чӀалниинди дибикӀнайи Гирами китаб ву. Дидин хъана уччвуйи гъавриъ ахъруси, Китабдин ахириъ, алахьру читин гафарин мяна ачухъ апӀурайи словарь ва гьядисйир наан шули гъахьнуш гъавриъ тӀаърайи шиклар, схемйир ва картйир туврача.

ЦӀийи Йикьрар 27 Китабдикан ибарат дубхьнайи саб гъварч ву, ва, урхрудариз сацӀиб гъавриъ ахъуз кюмек ибшри дупну, гьар Гирами китабдин улихь дидкан жикъидиси мялуматра туврача.

Библия илтӀибкӀру институтди думу табасаран чӀалназ илтӀибкӀдариз, дидин редакторариз ва думу адабгъуз кюмек гъапӀдариз – варидариз чухсагъул кӀура. Табасаранариз чпин багъри чӀалниинди Аллагьдин Гаф урхуз мумкинвал хьувалиин учу шад вуча.

Библия илтӀикӀру институт

Марк

Марк

1. Марк

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

Марк

Маркди ктибту ужувлан хабар

Гьаму Ужувлан хабар, «Марцци вакиларин ляхнар» кӀуру китабдиан ачухъ шулайиганси, саб вахтна Павелихъди гъаши Маркди Гирами Рюгьнан кюмекниинди гъибикӀуб ву. Му Хабар Маркди, чавна Павел Римдиъ айиган, Исайихъ хъугъну имбу жара халкьариз кӀури, 60-пи – 65-пи йисари гъибикӀуб вуди гьисаб апӀура. Му Хабарнаъ кӀулин фикир, Иса Месигь Аллагьдин Бай вуди, Дугъан гъурдаъ гьарсаб уьзриин, табиаьтдиин, аьжалиин гьюкум айиб улупна. Аллагьдин шагьидвалиинди Исайи Чаз айи гьюкум гьич саб вахтнара Чан хайирназ ишлетмиш гъапӀундар – Дугъу Чан вари кьувват инсан гунагьвалин гьялкьяйиан азад апӀуз харж гъапӀну. Автори Исайин гьаму жилариин гъабхьи уьмрин аьхиримжи йигъарикан, Дугъан аьзабарикан, аьжалнакан ва Думу чӀиви хьуваликан ктибтура. Гьаму Ужувлан хабарну Иса аьжалиин гъалиб хьуваликан лап ачухъди шагьидвал апӀура.

1

Штуан апӀру Ягьʼяйи халкь Месигь гъювалихьна гьязур апӀуб

1^1•Аллагьдин Балкан, Иса Месигьдикан вуйи Ужувлан хабар гьамци ккебгъра. 2Ишая пайгъамбрин китабдиъ дибикӀна:

«Магьа, Яв улихьди Узу Йиз дюнʼяйиз кас гьаъраза.

Дугъу Увуз рякъ гьязур апӀиди+.

3ИчӀи чюлиъ дих атӀабгура, „Агъайиз рякъ ккабалгай.

Дугъаз рякъяр-жилгъйир дишдар апӀинай!“»

4ИчӀи чюлиъ, адмийир штуан апӀури, гьар касди чан тахсрар гардандиъ дисбан, инсанар штуан апӀбан ва гьамци чпин гунгьарилан хил алдабгъбан бадали, аьгъювалар рагъури, Ягьʼя ачмиш шулу+.

5Дугъахьна вари Ягьудия жиларилан ва Ерусалимдиан халкьар гъюйи, чпин гунгьариин швумал духьну, дурари чпин гунгьар гардандиъ дисуйи, ва дугъу дурар Ярдан нириъ штуан апӀуйи+.

6Ягьʼяйиин девейин хьайин палат алийи ва юкьвнаан гъидкьин яркьу чӀул идибтӀнайи. Дугъу елгнагарна чӀурдин йиччв ипӀуйи+. 7Дугъу адмийириз кӀуйи: «Йиз кьяляхъди узутӀан Кьудратлур гъюра. Узу, ис алахъну, Дугъан шаламарин гъахмйир гъядарчузкьан лайикь дарза. 8Узу учву штуан гъапӀунзачву, хъа Дугъу учву Гирами Рюгьнахьди цӀийи алаидичву».

Иса штуан хьуб

9•Гьадму йигъари Галилей уьлкейин Назарет шагьриан Иса гъюру, Ягьʼяйи Думу Ярдан нириъ штуан апӀуру+. 10Иса штуан удучӀвурайиган, аьршар гьатӀарццну, Дугъаз Чаина Гирами Рюгь луфси ис шули рякъюру,+
11завʼан дих шулу: «Уву Йиз масан Бай вува, Узу Увʼин гизаф рази вуза!»+

Иса ахтармиш апӀуб

12Ва гьадму сяаьт Рюгьну Исайиз ичӀи чюлиз гъягъюз амур апӀуру. 13Иблисди ахтармиш апӀури, Исайи ягъчӀвур йигъ ичӀи чюлиъ гьапӀру. Думу чӀурдин гьяйванатарин арайиъ яшамиш шулу, ва малайикар Исайин гъайгъушнаъ дийигъуру+.

Исайи ученикар ктагъуб

14•Ягьʼя дустагъдиъ итбахъан, Ужувлан хабар рабгъури, Иса Галилей уьлкейиз гъягъюру+.

15Дугъу кӀуйи: «Вахт улубкьна. Аллагьдин Паччагьлугъ багахь дубхьна! Ичв гунгьар гардандиъ дидисну, уьмур дигиш апӀинай, Ужувлан хабарнахъ хъугъай!»+

16Иса Галилей гьюлхъантина гъягъюрайиган, Дугъаз гьюликк чулар ккирчрайи Симон ва дугъан чве Андрей рякъюру. Дурар балугъчйир вуйи+.

17Исайи дурариз кӀуру:

– Узухъди гъачай ва Узу учвкан инсанарин юкӀвар дисру балугъчйир ктаурза+.

18Дурар, гьадмусяаьт чпин чулар дирчну, Гьадгъахъди гъягъюру+.

19СацӀиб тина гъушган, Дугъаз Зеведейин бай Якьубна дугъан чве Югьан рякъюру. Дурари люткейиъ чулар рас апӀурайи. 20Дугъу дурариз дих апӀуру, ва дурар, чпин адаш Зеведей ва дугъан балугъчйир люткейиъ гъитну, Гьадгъахъди гъягъюру.

Жин кайир сагъ апӀуб

21•Дурари Кафернагьум шагьриз рякъ бисуру. Султ йигъан Иса жугьдарин мистаз гъюру ва душваъ Дугъу адмийириз аьгъювалар улупуру+. 22Дурар Дугъан улупбариин мюгьтал духьнайи, фицики Исайи къанунчийириси ваъ, хъа гьюкум хлиъ айириси улупуйи+.

23Сабпну мистаз жин кайи адми гъюру, дугъу чӀигъар апӀуру:

24– Учкан фу ккундувуз, Назаретдиан вуйи Иса? Учу пуч апӀуз дуфнана? Узуз Уву аьгъязуз – Аллагьдин гьаънайи Гирамир!+

25Исайи жиндиз буйругъ тувру:

– ХъючӀюбкь ва дугъʼан удубчӀв!

26Гьадмуган жин, думу дутӀурччвну, чӀветӀ дапӀну, дугъʼан удубчӀвуру+. 27Вари русвагь шулу, сари-сарихьан гьерхуз хъюгъру:

«Мурар гьапӀру цӀийи аьгъювалар ву? Мугъу жинаризра кмиди амур апӀураки, хъа дурар Мугъаз мютӀюгъ шулира а»+. 28Мугъкан аваза вари Галилей уьлке вуйибси рабгъуру.

Исайи гизаф адмийир сагъ апӀуб

29Мистʼан удучӀвган, Иса Якьубна Югьан хъади Симондинна Андрейин хулаз гъягъюру. 30Симондин сижарбаб цӀа алди дахънайи. Дугъкан Исайиз кӀуру+. 31Иса багахьна дуфну, хил дибисну, дугъаз гъудужвуз кюмек апӀуру. ЦӀа дишла улдубчӀвуру, ва дишагьли хяларин гъайгъушнаъ учӀвру+.

32Хябяхъдихъна ригъ алабхъиган, Исайихьна вари иццрудар ва жинар кайидар хуру. 33УрчӀарихъна вари шагьур уч дубхьнайи. 34Жюрбежюр уьзрари ккагънайи гизафдар сагъ гъапӀнийи ва гизафдариан жинар утӀурккнийи. Исайи жинариз Учв ашкар апӀуб гъадагъа гъапӀнийи, фицики дурариз, Думу фуж вуш, аьгъяйи+.

35•Сигьринган, гьеле мучӀуди имиди, Думу хулʼан удучӀвну, архаин йишвахьна гъягъюру ва гьадушвахь ккарагуру+. 36Симонна Дугъахъди хъайидар Думу агуз гъягъюру 37ва, гъидихъган, Дугъаз кӀуру:

– Варидари Уву агура.

38– Гъачай багахь хьайи шагьрариз гъягъюрхьа, Узхьан душвариъра аьгъювалар улупуз шлуси. Узу гьаддиз дуфнайир вуза, – кӀуру Исайи дурариз.

39Гьамци Думу вари Галилей вуйибси, мистариъ аьгъювалар улупури ва жинар утӀурккури, лицуру.

Хамран аьзар кайир сагъ апӀуб

40•Хамран аьзар кайир Исайихьна дуфну, кьамкьарихъди Дугъан улихь дусну, кюмек ккун апӀури, ккарагуз хъюгъру:

– Эгер Увуз ккун гъабшиш, узу марцц апӀуз шулвухьан+.

41Дугъан язухъ гъабхьи Исайи хил гьачӀабккну, дугъак кубкӀну, кӀуру:

– Ккундузуз, марцц йихь!

42Хамран аьзар гьадму сяаьт дугълан улдубчӀвуру ва марцц шулу+. 43-44Исайи, ижмиди гьамци дупну, думу гьаъру:

– Лиг гьа, мидкан гьич саризра макӀан, хъа маллайихьна душну, жвув улуп, халкьдиз уву марцц хьпан шагьидвал вуди, Муса пайгъамбри дупнайиганси, гъурбан апӀуз ужуб гъайибх++.

45Хъа дугъу, душну, гьеле чаз макӀан гъапнушра, варишвариъ чаин улубкьуб ктибтуру, гьаддиз Исайихьан сарун ашкарди шагьриз гъюз шули гъабхьундайи, Думу адмийир адрушвариъ гъузуйи. Гьадушваризра кмиди Дугъахьна варишвариан гъюйи+.

2

Паралич кайир сагъ апӀуб

2^1•Сакьюдар йигъарилан Иса Кафернагьумдиз кьяляхъ гъюру. Думу хулаъ а, кӀури, хабар абхъру+. 2Дина гьадмукьан халкь уч шулуки, гьеле урчӀарихъкьан йишв бихъури гъабхьундар. Дугъу дурариз аьгъювалар улупуйи.

3Саб кьадар адмийир Дугъахьна гъюру, дурарикан юкьури паралич кайир хурайи. 4Аммаки дурарихьан халкьдигъянмина Исайихьна рукьуз шуладайи. Гьадмуган дурари хулан гъваъ алдабгъну, паралич кайир дахънайи ахин Думу хьайи йишвахьинди ибхру+.

5Дурарин хъугъвал гъябкъю Исайи иццурайириз кӀуру:

– Йиз бай, яв гунгьарилан хил алдабгъураза!+

6Мушваъ сакьюдар къанунчйир деънайи. Дурари чиб-чпикди фикир гъапӀу:

7– Му Касди гьаз мици кӀура? Думу Аллагьдиз къаршуди улхура! Сар Аллагьдилан гъайри сарун шлихьан гунгьарилан хил алдабгъуз шул+?

8Хъа Исайи, Чан Рюгьнахьди дишла дурарин кӀван фикрар аьгъю дапӀну, кӀуру:

– Гьаз дицдар фикрар ичв юкӀвариъ тӀаърачва? 9Паралич кайириз фу пуб рягьятди ву: «Яв гунгьарилан хил алдабгъураза», даршиш: «Гъудужв, яв ахин гъадабгъ ва гъарах?» 10Инсаниятдин Бализ жилиин гунгьарилан хил алдабгъуз гьюкум айиб учвуз аьгъю хьпан бадали, магьа лигай – пну, Дугъу паралич кайириз:

11– Гъудужв кӀуразавуз, гъадабгъну яв ахин, яв хулаз гъарах, – кӀуру.

12Думу дишла гъудужвуру ва, гъадабгъну чан ахин, варидарин улхьантина гьудучӀвну гъягъюру. Халкьди, гучӀбаан зегьле дубшну, Аллагьдин тярифар апӀури, гьамци кӀуру:

– Учуз гьич зат мидиз ухшар аьламат гъябкъюб дарчуз!

13•Иса хъана гьюлихъна удучӀвуру, вари халкь Дугъахьна гъюру, ва Дугъу дурариз аьгъювалар улупуру.

14Саб йишвхьантина гъягъюрайиган, Дугъаз налукар уч апӀрушвʼин деънайи Алфейин бай Левий кӀуру кас рякъюру ва дугъаз кӀуру:

– Узухъди гъач!

Думу, гъудужвну, Исайихъди гъягъюру.

15Саб ражари Исайи Левийин хулаъ лисун апӀурайи. Исайихъдина Чан ученикарихъди налукар уч апӀрудари ва хъана гизаф гунагькрари уьл ипӀурайи, дурар гьаци Исайихъди хъахънайидар гизаф вуйи. 16Фарисйирикан вуйи къанунчйири, Думу гунагькрарихъди ва налукар уч апӀрударихъди уьл ипӀури дяркъну, Дугъан ученикариз кӀуру:

– Мугъу налукар уч апӀрударихъдина гунагькрарихъди гьаз уьл ипӀура+?

17Му гъеебхьган, Исайи кӀуру:

– Духтир сагъидариз ваъ, хъа аьзарлуйириз лазим ву. Узу марцци касар дюз рякъюз хуз дуфнайир дарза, хъа гунагькрар+.

Ушвар дисбакан гьюжат

18•Гьадму вахтна Ягьʼяйинна фарисйирин ученикари ушвар дисурайи. Сакьюдар адмийири Исайихьна дуфну, гьерхру:

– Ягьʼяйин ученикарина фарисйири ушвар дисури шулу, хъа Яв ученикари гьаз ушвар дисурадар+?

19Исайи дурариз кӀуру:

– Сумчрин хялари, швушв хурайир чпихъди хъимбукьан гагьди, ушвар дисдар!+
20Хъа дурарихьан швушв хурайир гужназ гъадагъру вахт гъибди, хъа гьадму йигъан дурари ушвар дисиди+. 21Гьич сарира йирси палатдик цӀийи парчайикан кадабтӀну цӀил ктривур, даршиш цӀилну, палатдиз зигури, урхъ хъана аьхю апӀиди. 22Гьич сарира таза чяхир йирси иржариъ удрубзур, даршиш таза чяхри иржар гьутӀурччвиди, чяхирра удубзиди, иржарра пуч хьиди. Таза чяхир цӀийи иржариъ убзру.

Султ йигъкан

23Султ йигъан Исайиз дяхин дубзнайи хутӀлариантина гъягъюб алабхъуру. Гьадмуган Дугъан ученикари дяхнин кӀулар улдутӀуз хъюгъру.

24Гьаци гъябкъю фарисйири Исайиз кӀуру:

– Лиг, гьаз мурари султ йигъан Къанунди гъадагъа дапӀнайи ляхин апӀура? 25Дугъу дурариз жаваб туву:

– Мегер учву, Давудри, чаз ва чахъди хъайидариз гаш гъабшиган, гьапӀнуш Гирами китабариан гъурхундаринчва+? 26Авиафар кӀуру аьхю маллайин девриъ думу Аллагьдин хулаъ учӀвну, маллйирилан гъайри шликӀа итӀуз ихтияр адру, Аллагьдиз бахш дапӀнайи уьлер гъадагъну итӀбакан ва чахъ хъайидаризра тувбакан аьгъдаринчвуз+?

27Исайи давам апӀуру:

– Султ йигъ адмийиз дапӀнайиб ву, хъа султ йигъаз адми – ваъ. 28Гьаци вуйиган, Инсаниятдин Бай султ йигъʼинра Агъа ву.

3

Гъеебццу хил хъайир сагъ апӀуб

3^1•Иса хъа ражарира мистаз гъюру. Душваъ хил деебццнайи сар кас айи+. 2Сакьюдар адмийири, чпиз рябкъюри сар фужкӀа гьаму султ йигъан сагъ апӀидайкӀан, кӀури, ва гьаддилантина тахсир кипуз, Исайихъ ул хъипнайи+. 3Дугъу хил дебццнайи касдиз кӀуру:

– Варидарин улихь дийигъ.

4Хъа Исайи гьатмундариз кӀуру:

– Султ йигъан гьапӀну ккунду: ужʼвал ясана писвал? Уьмур уьбхну ккундин, дарш пуч дапӀну?

Хъа дурар ккебехъну гъузнийи+. 5Исайи хъял кади ул дурарилан илбицуру ва, дурарин инсафсуз юкӀвар вуйивалин хажалат зигури, гьадму адмийиз кӀуру:

– Яв хил гьачӀабкк.

Дугъу хил гьачӀабккуру, ва му хилра гьатмунубси сагъ шулу+. 6Хъа фарисйири, удучӀвну, гьадму сяаьт Гьироддин терефкрарихъди, Иса фици пуч апӀуруш, йикьрар йитӀуру.

Ученикар Исайилан илтӀишуб

7Иса Чан ученикарра хъади гьюлихъна гъюру. Дугъахъди гизаф кьадар халкьар Галилей ва Ягьудия уьлкйириан хъайи+. 8Дугъу гъапӀкьандарикан деебхьну Ерусалимдиан, Идумея уьлкейиан, Ярдан нирин гьатмуну патариан, Тир ва Сидон шагьраринишвариан гъатар-гъатарди адмийир Дугъахьна ахмиш шуйи. 9Гизаф халкь уч духьнайивализ дилигну, дурарикк Учв ккадрахъбан бадали, Дугъу Чан ученикариз лютке гьязурди гъитуб табшурмиш апӀуру. 10Дугъу гизафдар сагъ гъапӀнийи, гьаддиз иццурайидар Гьадгъак кучузкьан шулуш кӀури, Исайилан илтӀишуйи+. 11Гьар ражари жинариз Думу рякърубкьан, дурар Дугъан улихь машнахъди икрамназ дахьуйи ва гьамци кӀури чӀигъар апӀуйи: «Уву Аллагьдин Бай вува!»+
12Хъа Дугъу ижмишнаан дурариз, Учв фуж вуш, ашкар апӀуб гъадагъа апӀуйи+.

ЙицӀикьюр вакил ктагъуб

13•Иса, Чав дих дапӀну ктагъдарра, хъади дагъдиина улдучӀвуру. 14Дурар йицӀикьюр кас вуйи, Дугъу дурариз Чан вакилар кӀуйи. Дурар Дугъахъди гьаммишан духьну ккундийи. Дугъу дурар Ужувлан хабар рабгъуз гьаъди, 15ва дурариз жинар утӀурккуз шлу гьюкум тувди. 16Магьа Дугъу ктагъу йицӀикьюр: Симон (Дугъу мугъаз Петр кӀуру ччвур тувнийи),+
17Зеведейин бай Якьуб ва Якьубдин чве Югьан (Дугъу мурариз «Воанергес», яна «Кьюркьлин цӀин баяр» кӀуру ччвур тувнийи),+
18Андрей, Филип, Варфоломей, Матта, Фома, Алфейин бай Якьуб, Фадей, Кананит кӀуру лакӀам хъайи Шимон,+
19ва хъасин Иса масу туву Искариот кӀуру лакӀам хъайи Ягьуда+.

Жугьдарин аьхюдари, Исайик жин ка, пуб

20•Мурар хулаз хътакуру. Хъана халкь уч шулу, Исана Чан ученикар ушв гьибтузкьан хъуркьнадайи+. 21Дугъан багахьлуйириз мидкан гъеебхьган, дурар дуфну, Иса гужназ мушвʼан хъади гъягъюз ккун шулу, фицики дурари, Думу абдал духьна, кӀуйи+.

22Ерусалимдиан гъафи къанунчйири кӀуйи:

– Мугъаъ Велзевул убчӀвна! Мугъу жинар дурарин аьхюрихьан вуйи кьувватниинди ктаура+.

23Гьадмуган Исайи дурариз Чахьнаси дих дапӀну, тахалусариинди кӀуру:

– ШейтӀнихьан шейтӀан фици утӀубккуз шулу? 24Эгер паччагьлугъдин айитӀ дявйир аш, дициб паччагьлугъ сагъди гъубзидар. 25Эгер хизандин айитӀ дявйир аш, дициб хизан сагъди гъубзидар. 26Эгер шейтӀан учв чаина гъедебгнуш, диди чав чахъди дяви гъубхнуш, дидхьан чан-учвди гъубзуз хьибдар – дидин аьхир хьибди. 27Сарихьанра, гуж кайирин хулаз дуфну, душв тӀараш апӀуз хьибдар – эгер эйси йитӀну адарш; гъийитӀган, хал тӀараш апӀуз шул. 28Гьякь кӀуразачвуз: адмийири Аллагьдиз фициб къаршу гаф гъапишра, варибдилан хил алдабгъиди, 29хъа Гирами Рюгьназ къаршу гаф гъапирилан гьич зат, саб вахтнара хил алдабгъидар, дугъан гунагь гьаммишандиз гъубзди!+

30Адмийири: «Мугъаъ жин убчӀвна» кӀурайиган, Исайи гьаци гъапнийи.

Исайин хизан – чан ученикар

31•Хъасин Дугъан дадана чвйир гъюру; чӀатинди дугъужвнамиди, дурари Дугъаз гъач пуз гьаъру+. 32Дугълан халкь илтӀибшнайи, ва Дугъаз гъапнийи:

– ЧӀат, кючейиъ Яв дада, чвйир ва чйир дугъужвна, Уву гьерхра.

33Исайи дурариз жаваб туву:

– Йиз дадана чвйир фужар ву? – 34Чалан илтӀишнайидарилан ул илбицну, Дугъу кӀуру:

– Магьа Йиз дада ва чвйир! 35Аллагьдин гаф тамам апӀрур Йиз чвера, чира, дадара вуйиз+.

4

Тум убзрурикан тахалус

4^1•Исайи хъана гьюлихъ аьгъювалар улупурайи. Дугълан гьадмукьан халкь илтӀибшнайики, Думу люткейиъ эуз мажбур шулу, ва лютке гьюлʼинаси цӀиб хъапӀру, хъа халкь гьюлихъ гъузру. 2Исайи дурариз тахалусариинди гизафдарикан аьгъювалар тувуйи, ва Чан улупбариъ кӀуйи:

3– Хъебехъай: нежбер тум убзуз удучӀвуру. 4Убзурайиган, гьацӀар удрар рякъюхъ дахьру – дурар, жакьвар дуфну, удуру. 5Сакьюдар удрар гъван ккайи, руг цӀибтӀан алдру йишвʼин дахьру, ва дурар ухди ктучӀвуру, гьаз гъапиш ругдин гъат чӀиллиб вуйи. 6Ригъ гъапӀган, дурар чурхуру ва, ччивар зяифди хьпаз лигну, ерццуру. 7ГьацӀар удрар зазарин тумрягъ гъяхьру, аьхю гъахьи зазари дурар ккаъру, ва дяхни кӀул апӀдар. 8Хъа жара удрар авадан ругдик кахьру, ктучӀвуру, аьхю шулу ва сумчӀур, йирхьцӀур ва варж ражари артухъ бегьер тувру.

9Хъасин Исайи гъапи:

– Шлин ибариз ебхьураш, гъит ебхьри!+

Исайи тахалусдин мяна ачухъ апӀуб

10•Чпи ялгъузди гъузиган, йицӀикьюрид ученикарина Исайихъди хъайидари Дугъхьан, гьаз гьамци, тахалусариинди кӀураш, гьерхру.

11– Учвуз Аллагьдин Паччагьлугъдин сир аьгъю хьуб тувначвуз, – кӀуру дурариз Исайи, – хъа аьгъдрудариз тахалусариинди кӀура+. 12Фицики дурар лигури шулу, хъа рябкъюрдар, хъпехъури шулу, хъа гъавриъ ахъурдар. Жараси вуйиш, дурарихьан Аллагьдихьинди илтӀикӀуз шуйи ва дурарилан хил алдабгъидийи+.

Тум убзрурикан вуйи тахалус ктибтуб

13Хъа Дугъу дурариз кӀуру:

– Мегер учву гьаму тахалусдин гъавриъ ахъундарнучва? Хъа учву жара тахалусарин фици гъавриъ ахъдичва? 14Убзрури Аллагьдин гаф убзуру+. 15ГьацӀар адмийир рякъюхъинди дахьу удрариз барабар ву. Дурариз Аллагьдин гаф ебхьуру, ва гьадму сяаьт, иблис дуфну, дурарин кӀваъ гъубзу гаф гьитӀибкӀуру. 16ГьацӀар адмийир гъван ккайи йишвʼина ахьу удрариз барабар ву. Дурари, гаф гъеебхьубси, дишла шадди кьабул апӀуру. 17Хъа дурарикк ччив ккадар, гьаддиз дурар цӀиб вахтназтӀан вуйидар дар. Аллагьдин гафналантина чпихъ хъергруган, ясана саб хатӀа-бала гъядябхъруган, дурар гьадму сяаьт гафнахьан гьудучӀвуру+. 18ГьацӀар зазаригъ гъяхьу удрариз барабар ву. Мурар гаф ебхьрудар ву, 19хъа гьар йигъандин гъайгъушнари, девлетнахъ хъергували ва жара тямягьари Аллагьдин гаф кӀваълан гьапӀуз гъитру, ва диди бегьер хури шулдар+. 20Хъа гьацӀар авадан ругдик кахьу удрариз барабар ву. Мурар гаф ебхьрудар ва думу кьабул апӀрудар ву, ва диди саспиган сумчӀур ражари, саспиган йирхьцӀур ражари, хъа саспиган варж ражари артухъ бегьер хури шулу+.

Учвуз айиб ишлетмиш апӀури гъузай

21•Исайи хъана дурариз кӀуру:

– Чирагъ хулаз, дидʼин гъаб иливуз, ясана краватдикк ккивуз, хруб вуйин? Ваъ, думу чан йишвʼин дивру!+
22ЧӀатинди удудубчӀвди гъубзру фукӀа жиниб адар ва фукӀара гьитӀибкӀнайиб адар+. 23Шлик ибар каш, гъит ебхьри!+

24Хъа Дугъу гьамцира кӀуру:

– Учвуз ебхьурайибдиз фикир тувай. Фициб уьлчмейиинди учву ебцураш, гьацибдиинди учвузра ебциди ва артухъдира кади иливиди+. 25Шлиз аш, дугъаз хъана тувди, хъа шлиз адарш, айибра тадабгъиди+.

Хъубкьру удрикан тахалус

26Дугъу кӀуру:

– Аллагьдин Паччагьлугъ, думу фициб ву? Думу адмийи ругдиз тум гатӀабхьувалсиб ву. 27Йишвну адми ахуру, йигъ шулади гъудужвуру, хъа тум гьадму вахтна ктубчӀвуру ва аьхю шулу – хъа думу фици аьхю шулаш, адмийизра аьгъдар. 28Ругди чав-чалан бегьер хуру: сифте чар ктубчӀвуру, хъа кӀул апӀуру, хъасин кӀул удрарихьди абцӀру. 29Удар хъубкьиган, адми дишла дагьрихъан хъчӀихуру, гьаз гъапиш иган хъубкьна+.

Диликан тахалус

30•Исайи хъана кӀуру:

– Аллагьдин Паччагьлугъ фтихь тевуз шул? Ясана фициб тахалусдиинди дидкан пуз шул? 31Думу дюнʼяйиин варитӀан бицӀи дилихь тевуз шул+. 32Хъа думу кивган, ктубчӀвуру ва бистниъ айидарик варитӀан аьхю шулу. Дидʼин гьацисдар аьхю кюлер илиршуруки, дурарин сирнарикк жакьварихьанра кмиди дусуз шулу+.

33Гьамцдар гизаф тахалусариинди Дугъу дурарихьан аннамиш апӀуз шлукьан аьгъювалар улупуйи. 34Тахалусариинди дарди Дугъу фукӀара кӀурдайи, хъа Учв Чан ученикарихъди гъузиган, дурариз вари ктибтуйи.

Исайи тӀурфан дебккуб

35•Гьадму йигъан хябяхъган, Дугъу дурариз кӀуру:

– Гъачай, гьюлин тмуну гъирагъдихъинди сирнав апӀухьа+.

36Дурар, халкь гъитну, Исайихъди люткейиъ эъру. Дурарихъди жара люткйирра хъайи. 37Гужал микӀ утӀубччвуру ва лепйир люткейикан йивури, думу шту абцӀрайи+. 38Иса люткейин кьялхъян йишваъ, кӀуликк гутара ккивну даахнайи. Люткейиъ айидари Думу хъиргру ва кӀуру:

– Мялим! Ухьу ккахьрайиваликан Увуз вижна ктарнуз дарш?!

39Гьадмуган Думу гъудужвну, микӀлаз сикин хьуз амур апӀуру ва штуз кӀуру:

– Сикин йибхь! Мирибшван!

40МикӀ сикин шулу, ва архаинвал абхъру.

– Гьаз гьамкьан гучӀбяхяр вучва? – кӀуру дурариз Исайи. – СацӀибкьан хъугъвал адаринчвуз дарш?

41Дурарик лап яман гучӀ кабхъру, ва чиб-чпикна кӀуру:

– Му фуж ву, эгер микӀра, гьюлра Мугъахъ хъпехъураш?

5

Жинар кайир сагъ апӀуб

5^1•Дурари гьюлин тмуну гъирагъдихъна Герасин юрдназ сирнав апӀуру. 2Иса люткейиан удучӀвубси, Дугъан гъаншаризди накьваригъ яшамиш шулайи жинар кайи адми утӀурччвуру. 3Думу сарихьанра дирккуз шуладайи – гьеле зунжрарииндикьан. 4Дугъан хилар-ликар зунжрарихьди швнуб-сабан гъийитӀнийи, аммаки дугъу зунжрар ва гьялкьйир кьатӀар апӀуйи – гьич сарихьанра думу дерккуз шулдайи. 5Зат сикин дарди йигъ-йишв накьварин хьарар-дюрхъяригъ ва гъярар-тепйиригъ дугъу чӀигъар апӀуйи ва учв гъванарикан йивуйи.

6Ярхлаан Иса гъяркъюбси, думу Дугъахьна жаргъну дуфну, икрам апӀури, кьамкьариинди дахъру 7ва аьхю дихниинди кӀуру:

– Яв узухъди фу вуяв, ВаритӀанзаанур, Аллагьдин Бай Иса? Аллагьисан, Увуз миннат вуйиз: йиз зегьле мабхан!+
8Исайи: «УдубчӀв гьаму адмийиан, чиркин рюгь!» – гъапиган, диди гьаци гъапнийи. 9Хъа Исайи дугъхьан гьерхру:

– Ччвур фуж вуяв?

– Йиз ччвур кьушум вуйиз, гьаз гъапиш учу гизаф жинар вуча, – жаваб туву дугъу. 10Жинар, му юрдариан чпи муутӀурккан кӀури, Исайиз миннат апӀуз хъюгъру.

11Хъа душвахь таблик силарин аьхю лиж дарабгънайи.

12– Учхьан силариъ учӀвуз шлуси, учу гьадраризди гъягъюз гъит, – кӀури, жинари Исайикан тӀалаб апӀуру.

13Дугъу ихтияр тувру. Ва адмийиан удучӀву чиркин рюгьяр силариъ учӀвру. Хъа силарин лиж гъарзарилансина гьюлизди убсру ва ккабхьру. Дурарин кьадар кьюд агъзурихьна вуйи.

14Силарин габнари, жаргъну душну, шагьриъ ва гъирагъариъ айи гъулариъ, гъабхьибдикан ктибтуру. Агьлар, фу гъабхьнуш, лигуз гъюру. 15Дурар Исайихьна гъюру ва, фу лигурва: кьушумкьан жинар кади гъашир, палтар алди, чан фикрихъ хъади деъна. Дурарик гучӀ кабхъру. 16Му аьламат гъябкъдари дурариз, жинар кайирикан ва силарикан фу гъабхьнуш, ктибтнийи. 17Гьадмуган Исайикан дурари, чпин юрдариан удучӀвну гъягъюб, ккун апӀуру+.

18Иса люткейиъ эърайиган, чакан жинар ктӀурккури учвра гъадагъуб ккун апӀуру.

19Хъа Дугъу ихтияр тувундайи.

– Хулаз гъарах явдарихьна. Аллагьди фици яв язухъ гъизигнуш ва Дугъу увуз гъапӀубдикан дурариз кидибт, – кӀуру Исайи. 20Думу гъягъюру ва ЙицӀубшагьрин юрднан агьлариз Исайи чакан гьапӀнуш, ктибтуру – вари аьламат гъахьнийи+.

Ягьирин риш чӀиви ва иццрур сагъ апӀуб

21•Исайи хъана гьамуну гъирагъдихъна сирнав гъапӀиган, Дугълан аьхючӀвеъ адмийир илтӀишнийи. Иса гъирагъдихъ гъузнайи.

22Дугъахьна жугьдарин мистан аьхюр, Ягьир кӀурур, гъюру. Иса гъяркъюбси, думу Дугъан ликарикк икрамназ дахъру+
23ва, Дугъкан миннат апӀури, кӀуру:

– Йиз риш йикӀура. Миннат вуйиз, дуфну дугъʼин хилар илив, думу сагъ хьиди, чӀивиди гъузди.

24Иса дугъахъди гъягъюру. Дугъахъди гизаф халкьра гъябгъюрайи ва юкьуб тереф Думу кьялаъ тӀаънайи.

25Дураригъди сар дишагьлира гъяйи. ЙицӀикьюд йисандин арайиъ дугъан ифи хътабтӀурадайи. 26Фукьан хъюгънийишра, гьич сар духтрихьанра думу сагъ апӀуз гъабхьундайи. Дугъу чаз айи-адруб вари харж гъапӀнушра, дугъаз кюмек гъабхьундайи, хъа гьял айибтӀан пис гъабхьнийи. 27Дугъаз Исайикан гъеебхьиган, думу гужназ адмийиригъ гъючӀву ва, Исайин кьялхъянди дуфну, Дугъан ккурттарик куркӀу, 28фицики дугъу фикир дапӀнайи: «Эгер узу Мугъан ккурттарик саб тикисикьан куркӀиш, сагъ хьидизу»+. 29Гьадму сяаьт дугъан ифи хътабтӀуру, ва дугъаз чан вари жан сагъ хьувал гьисс шулу. 30Исайиз дишла Чаан кьувват удубчӀвуб аьгъю шулу ва, халкьдихьинди илтӀикӀну, гьерхру:

– Узук фуж куркӀну+?

31– Рябкъюрадарнуз, учӀукьну, халкьди Уву фици хъуржраш, хъа Увук фуж куркӀну кӀури, гьерхрира ава! – кӀуру Дугъаз ученикари. 32Хъа Дугъу ул алдатбиинди Чак куркӀур агурайи. 33ГучӀ дубхьнайи ва гукӀнишин кабхънайи дишагьлийи, чав гъапӀубдин гъавриъ ахъну, халкьдигъян гъюдучӀвну, икрам апӀури, Исайин ликарикк ккархьну, вари вуйибси ктибтуру. 34Дугъу дишагьлийиз кӀуру:

– Йиз риш, уву яв хъугъвали сагъ гъапӀунву. Архаин духьну гъарах, ва сагъвалиъ хьидива+.

35Исайи му гафар кӀурамиди, мистан аьхюр вуйи Ягьирин хулʼан адмийир дуфну кӀуру:

– Яв риш гъакӀну. Мялим инжик мапӀан!

36Хъа Исайи дурарин гафариз фикир тутрувди, мистан аьхюриз кӀуру:

– ГучӀ мапӀан, анжагъ хъугъну гъуз!

37Дугъу Петризна, Якьубдизна, Якьубдин чве ЮгьандизтӀан ктарди, сарун саризра Чахъди гъюз ихтияр тувундайи+. 38Дурар мистан аьхюрин хулаъ учӀвру. Исайиз, душваъ гъалабулугъ ади, яманди ишурайидар ва ишлар апӀурайидар рякъюру.

39– Учву гьаз дерд зигурачва, – кӀуру учӀву Исайи. – Риш дукӀнадар, хъа даахна+.

40Дурар Дугъʼин аьлхъюз хъюгъру. Хъа Дугъу дурар вари адауру. Чахъди Чан ученикарна шуран адашна дада гъадагъну, риш дитнайи хулаъ учӀвру. 41Шуран хил дибисну, Дугъу дугъаз кӀуру:

– Талифа, куми! (яна «Риш, увуз кӀураза, гъудужв!»)+

42Риш дишла гъудужвуру ва гъягъюз хъюгъру. Дугъан йицӀикьюд йискьан вуйи. Вари гъах гъахьнийи. 43Исайи мидкан саризра дарпуб ижмишнаан ккун апӀуру ва, шураз ипӀруб тувай, кӀуру+.

6

Иса Чан гъахи шагьриз гъягъюб

6^1•Душвʼан удучӀву Иса Чан гъахи шагьриз гъягъюру. Дугъахъди Чан ученикарра хъайи+. 2Султ йигъан Исайи мистаъ аьгъювалар улупуз хъюгъру. Дугъахъ хъпехъурайи гизафдари, мюгьтал духьну, кӀуйи:

– Гьамгъан гьаму аьгъювалар наънан ву? Мугъаз мициб фагьум шли тувна? Гьамцдар аьламатнан ляхнар Гьамгъан хилариинди фици шула?!+
3Му харатчи уста, Марʼямдин Бай, Якьубдин, Юсуфдин, Ягьудайин ва Симондин чве дарин? Мугъан чйир гьамшваъ, ихь арайиъ, адаринхъа?

Гьаци вуйиган, дурариз Исайихъ хъугъуз ккунди адайи+.

4– Гьюрмат адру пайгъамбар хьуб мумкин дар, – кӀуру Исайи, – хъа чан багъри шагьриъ ва хулаъ, жвуван багахьлуйиригъ ва хизандиъ пайгъамбриз гьюрмат ади шулдар+.

5Гьаддиз Дугъхьан душваъ, сакьюдар иццурайидариин хилар иливну сагъ гъапӀдар ктарди, сану сабкьан аьламат улупуз гъабхьундайи. 6Думу дурарин хътругърайивалиин мюгьтал духьнайи.

Хъасин Думу гъулʼан-гъулаз гъягъюри, адмийириз аьгъювалар туври шулу.

7•Исайи Чахьна йицӀикьюрид вакилариз дих дапӀну, дурариз чиркин рюгьяр утӀурккуз шлу гьюкум тувну, кью-кьюрди аьгъювалар улупуз гьаъру+. 8Дугъу дурариз, чумакъ ктарди, фукӀара гъададабгъуз амур апӀуру: я уьл, я тавра, я пул – 9анжагъ чпин ликариин али шаламартӀан.

– Я гьич саб жара палатра магъадабгъанай, – кӀуру Исайи дурариз. – 10Учву фунуб гъулаъ кьабул гъапӀиш, гьадму йишвариан гъягъяйизкьан, гьадушваъ гъузай. 11Хъа учву фунуб йишваъ-вушра кьабул дарапӀиш ва учвухъ хъпебехъиш, душвʼан удучӀвну гъягърудари, ичв ликарик кайи бишируг кадабхьай. Гъит му дурариз чпиин улубкьрубдин улихьмиди дебккрайи лишан ибшри+.

12Дурар гъягъюру ва, адмийир чпин гунгьариин швумал хьпан бадали, дурариз аьгъювалар улупуру+. 13Дурари гизаф жинар утӀурккуру ва, хифарин ччим ктатури, хайлин иццурайидар сагъ апӀуру+.

Гьирод паччагьди, Иса штуан апӀру Ягьʼя ву кӀури, гьисаб апӀуб

14•Чан нубатнаъ Исайикан Гьирод паччагьдиз ебхьуру, гьаз гъапиш Дугъан аваза варишвариъ атӀабгуру. ГьацӀари: «ДукӀнайи штуан апӀру Ягьʼя чӀиви гъахьну ва гьаддиз аьламатар улупура» – кӀуйи+. 15Жарадари: «Думу Илʼяс ву» – кӀуйи, хъа шубурпидари: «Думу кюгьне пайгъамбрарикан сарсир ву» – кӀури тасдикь апӀуйи+. 16Гьамци гъеебхьу Гьиродди: «Узу кӀул алдабтӀу Ягьʼя чӀиви гъахьну» – гъапнийи.

Штуан апӀру Ягьʼя йикӀуваликан

17Гьиродди чав буйругъ тувну, Ягьʼя дидисну, чан чве Филипдин хпир Иродиадайин кӀуллан дустагъдиъ итру. Хъасин Гьиродди Иродиада чаз шивди дитнийи+. 18Фицики Ягьʼяйи Гьироддиз: «Яв чвуччвун хпир увуз хай шулдар» – гъапнийи. 19Гьамци гъапну кӀури, Иродиадайи Ягьʼяйиин хъял иливнийи ва дугъаз думу йикӀуз ккун гъабхьнийи, амма шуладайи, 20гьаз гъапиш Ягьʼяйихьан Гьироддиз гучӀуйи, фицики дугъаз думу гьякьлу ва гирами кас вуйивал аьгъяйи ва, гьаддиз, думу уьрхюрайи. Гьирод Ягьʼяйин аьгъювалар улупбахъ, саспиган дурарикан учв инжик шулушра, иштагьниинди хъпехъуйи.

21Ужуб дюшюш ккабхъру: Гьироддин бабкан гъахи йигъ улубкьну ва гьаддиз гюре гешт хъапӀуз ханар-беглар, юзбашйир ва Галилей уьлкейин аьхюдар уч апӀуру+. 22Думу шадлугъназ ялхъвнар апӀуз Иродиадайин ришра гъюру. Дугъан ялхъван Гьироддиз ва хялариз гизаф бегелмиш шулу ва паччагьди шураз кӀуру:

– Узкан увуз фу ккундуш вари туварзавуз! – 23Хъа паччагьди ху апӀуру. – Фу ккун гъапӀиш, вари тувурзавуз, гьеле йиз айи паччагьлугъдин гьацӀ пай вушра+.

24Думу шуру душну дадайихьан гьерхру:

– Фу ккун апӀуза?

– Штуан апӀру Ягьʼяйин кӀул, – жаваб тувру Иродиадайи. 25Шуру, паччагьдихьна душну:

– Узуз штуан апӀру Ягьʼяйин кӀул ленгерийиъди ккундузуз, думу узуз гьаму сяаьт ча! – кӀуру.

26Паччагь яманди пашман шулу, хъа чав хяларин улихь ху апӀбаз лигну, дугъхьан, ккун гъапӀуб тамам дарапӀди гъибтуз гъабхьундайи. 27Дугъу дишла эскер гьаъну, чахьна Ягьʼяйин кӀул хуз буйругъ тувру. Эскри дустагъдиъ Ягьʼяйин кӀул алдабтӀуру, 28ва ленгерийиъди кӀул дубхну, шурахьна тувру, хъа дугъу – дадайихьна. 29Мидкан аьгъю гъабхьи Ягьʼяйин ученикари дугъан жандак гъадабгъуру ва кивру+.

Исайи хьуд агъзур кас тухъ апӀуб

30•Вакилар Исайихьна хътакуру ва Дугъаз чпи гъапӀдарикан ва туву аьгъюваларикан варибдикан ктибтуру+. 31Дугъу дурариз кӀуру:

– Хъа гьамус, адмийир адру фунуб-вушра йишваз гъягъидихьа, гьадушваъ ялгъузди гъузай ва сацӀиб рягьятвал гъадабгъай.

Гьаз гъапиш, дурар айишваъ гизаф халкь айи, дурариз гьеле уьл ипӀузкьан мажал шуладайи+. 32Гьаддиз дурар люткейиъди халват йишваз гъушу. 33Гьаци вушра гизафдариз дурар люткейиъди гъягъюри рякъюру, фужар вуш, аьгъю шулу, ва гьюлин гъирагъ вуйибси вари шагьриан адмийир хъергру ва вакилартӀан ухди гъюру. 34Люткейиан удучӀву Исайиз аьхючӀвеъ халкь рякъюру. Дугъаз дурарин язухъ шулу, гьаз гъапиш дурар марччлихъан хътру марччарси айи. Дугъу дурариз гизаф ляхнарикан ктибтуру+.

35Йигъар хябяхъ шулайи, ва Дугъан ученикари, багахьна дуфну, кӀуру:

36– Мушвайишв ичӀи йишв ву, ва сарун йигъарра хябяхъ ву, мурар деет, гъит багахь гъулар-хулариз гъарахри, чпиз ипӀруб гъадабгъри.

37– Учву дурариз ипӀруб тувай, – кӀуру Исайи.

– Гьамус учу, душну, дурариз уьл гъадабгъурайин? Ухьу вари саб вазли гъилихишра, гьациб пулихъ дурариз уьл гъадабгъну удудукьур! – кӀуру вакилари+.

38– Учвухь фукьан уьл хьачвухь? – пну, гьерхру Исайи. – Гъарахай, лигай гьеле.

Дурар лигуру ва кӀуру:

– Хьуб уьлна кьюб балугъ.

39Гьадмуган Дугъу дурариз, халкь десте-дестеди чру укӀʼин дитай, кӀуру.

40Халкь хьу-хьуцӀур ва варж-варж кас ади, жергйириъди деъру.

41Исайи, хьуб уьлна кьюб балугъ гъадагъну, завузди дилигну, Аллагьдин ужувлакк ккахьри, дупну, уьлер гьудутӀну, халкьдиз пай апӀуз ученикарихьна тувру. Дугъу варидаригъна кьюб балугъра пай апӀуру. 42Вари халкьди ипӀуру, тухъ шулу 43ва балугъаринна уьлин хъригъу кьацӀари йицӀикьюб тавра ацӀру. 44Хъа вари гъипӀдар хьуд агъзур кас вуйи.

Иса штуинди гъягъюб

45•Мидин кьяляхъ Исайи, Чав сабан халкь гьаъри имиди, Чан ученикариз люткейиъ эъну, гьатмуну гъирагъдихъ хъайи Вифсайда гъулаз сирнав апӀуб амур апӀуру+. 46Халкь деетну, Думу ккарагуз дагъдиз удучӀвуру+.

47Хябяхъдин вахт дубхьнайиган, ученикар айи лютке гьюлин гьацӀ кьялариъ айи, хъа Иса сарна-сарди гъирагъдихъ гъузнийи. 48МикӀлаз къаршуди сирнав апӀбу кьувватнахъан душнайи ученикар дяркъну, Иса, акв алабхьуради, гьюлилантина дурарихьна гъягъюру. Думу дурарин люткейиз багахь шулайи. 49Иса гьюлленмина гъюри гъяркъдариан, думу чпиз гьугъубжвурайи гъаранту вушул, пну, варидариан сабпну гьарай утӀубччвуру,+
50гьаз гъапиш дурариз, Думу гъяркъюбси, гучӀ гъабхьнийи. Хъа Иса дишла дурарихъди улхуз хъюгъру:

– ЮкӀв ижми апӀинай, Узу вуза. ГучӀ мапӀанай! – 51пну, дурарин люткейиъ учӀвган, микӀ яваш гъабхьи. Мици хьували дурар хъана артухъ гъах апӀуру. 52Уьлерихъди гъабхьи аьламатнан дурар гъавриъ ахъундайи, ва дурарин юкӀвар курди гъузнийи+.

53Сирнав апӀурайидар Геннисарет юрдназ гъюру+. 54Дурар люткейиан эдеубси, гъирагъдихъ хъайидариз Иса аьгъю шулу, 55ва жаргъну душну, варишвариъ мидкан хабар ипру. Думу наан аш деебхьну, дурари гьадина ахнарииндира кмиди иццрудар хуйи+. 56Иса наанди гъушишра: гъулариз, шагьрариз, ятгъариина – варишвариъ иццурайидар духну дитуйи ва Дугъкан Чан ккурттарин канчӀарик куркӀузкьан гъитуб тӀалабар апӀуйи. Вари Дугъак куркӀрудар сагъ шуйи+.

7

Инсанари деркку аьдатартӀан Аллагьдин законар заан ву

7^1•Ерусалимдиан Исайихьна саб кьадар фарисйирна къанунчйир гъюру. 2Дурариз ученикарикан сари дижрикӀу хиларихьди ипӀури гъябкънийи. 3Хъа фарисйиринра, вари жугьдаринси, чпин абйириланмина гъубзнайи хъуршлихънакьан хилар дижрикӀди уьлихъ дедреъру аьдат айи+. 4Базариан гъафидари сабан хилар дижрикӀкьан гагьди уьл ипӀдар. Гьамцдар хъана гизаф аьдатар дурари уьрхюйи, мисалназ, захар, гажнар ва йифрин гъаб-гъажагъ жикӀбан аьдатар+.

5Фарисйирина къанунчйири Исайихьан гьерхру:

– Яв ученикари абйирин аьдатар гьаз хъаърадар? Хилар дижрикӀди уьл ипӀура+.

6Хъа Дугъу дурариз жаваб тувру:

– Гирами китабариъ Ишая пайгъамбри учвкан, кьюб маш гъяйидарикан, ужуди гъапну:

«Гьаму адмийири Узуз гьюрмат ушвниинди апӀура,
хъа дурарин юкӀвар Узхьан ярхла ву+.

7Давди дурари Узуз икрам апӀура,
фицики дурари инсанарин аьдатар уьрхюз улупура»+.

8Учву адмийири ктагъу къайдйирихъан хъичӀихначва, хъа Аллагьдин табшуругъар тина апӀурачва. 9Учву гьисаб апӀурашалчва: ичв къайдйир тамам апӀбан бадали Аллагьдин табшуругъар батӀул апӀуб фагьумлу ляхин вуйич, кӀури! – давам апӀуру Исайи.

10– Магьа мисал. Мусайи гъапну: «Адашдизна дадайиз гьюрмат апӀинай» ва «адашдизна дадайиз люкьнар апӀрур аьжализ лайикь ву». 11Хъа учву фу кӀури шулчва? Эгер сари чан дадайиз вая адашдиз «Узу увуз буржлу вуйиб Аллагьдиз гъурбан гъапӀунза», гъапиш, 12дугъхьан сарун чан адашдизна дадайиз кюмек дарапӀрира гъузуз шулу, кӀурачва. 13Гьамци учву Аллагьдин гаф ичв аьдатназ илтӀибкӀунчва ва наслариз гьаци ктибтурачва. Гьаму мисалназ ухшар гизаф чӀуру ляхнар апӀури шулучва.

14Исайи, хъана Чахьна халкьдиз дих дапӀну, кӀуру:

– Вари узухъ хъебехъай ва гъаври йихьай. 15Инсандиъ чӀатан убчӀвру гьич сабдихьанра думу чиркин апӀуз даршул. Инсандиан удубчӀвруб – магьа думу чиркин апӀруб. [+
16][*]

17Думу, халкь гъитну, хулаз гъафиган, ученикари Дугъхьан гьадму гафарин мяна ачухъ апӀуб ккун апӀуру. 18Дугъу дурариз ктибтуру:

– Учву гьамдин гъавриъ ахъраданчва? Инсандиъ чӀатан убчӀвру гьич сабдира думу чиркин дарапӀрайивал рябкъюраданчвуз? 19Фицики думу адмийин кӀваз гъябгъюрадар, хъа – фуниз, ва хъасин удубчӀвуру (Гьамдиинди Дугъу ипӀруб вари марцциб вуйивал улупура)+. 20Инсандиан удучӀврудари, – кӀуру Исайи, – думу чиркин апӀуру+. 21-22«Самбал алдапӀувалар», яна хилʼан адахъувалар, тӀафалвалар, йивну йикӀувалар, кьяппавалар, тямягькарвалар, угърашʼвалар, инсафсузвалар, машнаъ ягь адрувалар, гъанихвал ва хъял, футна, фурс, ахмакьвалар – гьамрарихъна хру пис фикрар инсандин кӀваан удучӀвуру+. 23Гьаму вари писвалар инсандин айтӀан удучӀвуру ва дурари инсан чиркин апӀуру.

Исайи жугьуд даруриз кюмек апӀура

24•Гьадму йишвар дирчну, Иса Тир юрднан жилариина гъягъюру. Душваъ Думу садар хулариъ дергру. Дугъаз мидкан гьич саризра аьгъю дубхьну ккундайи, аммаки гьитӀибкӀну гъибтуз гъабхьундайи. 25Исайикан чиркин рюгь убчӀвнайи сар шуран дадайиз аьгъю шулу. Думу дишла Дугъахьна гъюру ва ликарикк, икрам апӀури, ккархьру. 26Хъа думу дишагьли жугьуд дайи, думу Сирофиникияйин миллетдикан вуйи. Дугъу Исайикан чан шурʼан жин утӀубккуб тӀалаб апӀурайи+.

27Исайи гъапи:

– Сифте баяр-шубар ацӀри. Дурарихьан тадабгъну, уьл хуйириз ккипуз хай даршул+.

28Хъа дишагьлийи кӀуру:

– Йиз Агъа, хуйирира баяр-шубари тадахьу уьлин урклар итӀуру, аьхир.

29– Яв гьамциб жавабназ лигну увхьан мясляаьтниинди хулаз гъягъюз шулвухьан. Яв шурʼан жин удубчӀвну, – кӀуру Исайи.

30Фу лигурва, хулаз хътаку дишагьлийиз чан риш, сагъ духьну, ахниъ дахънади рякъюру ва жинра дугъʼан удубчӀвна.

Исайи кар сагъ апӀуб

31Тир юрднан жиларилан кьяляхъ хътаку Иса Сидон ва ЙицӀубшагьрин жилариланмина Галилей гьюлихъинди гъюру+. 32Дугъахьна кар ва цӀибтӀан улхуз даршлу сар кас хъади гъюру, дугъʼин хилар иливуб ккун апӀуру.

33Исайи думу халкьдихьан гьадауру, дугъан ибариъ Чан тӀубар урччвру, хъасин Чан тӀубарик шуруш кабтӀну, дугъан мелзнак кучру+. 34Хъа завузди дилигну, дериндиз ил хъадабгъну, кӀуру:

– Эффата! (яна «Арцц!») 35Гьадму сяаьт дугъаз ебхьуз хъюгъру ва дибиснайи мелз либхуз хъюбгъну, дугъан чӀал ачухъ шулу. 36Исайи дурариз мидкан гьич саризра дарпуб ккун апӀуру. Хъа Дугъу дарпуз гъадагъа апӀбахъ, дурари артухъ рабгъуйи+. 37Адмийири, гизаф аьламат духьну, кӀуйи:

– Мугъу вари ужу апӀуру. Мугъу гьеле кардариз ебхьузра гъитру, улхуз даршлудариз чӀалра улупуру!

8

Юкьуд агъзур кас тухъ апӀуб

8^1•Гьадму йигъари хъана бегьем халкь уч шулу, хъа дурарихь ипӀруб хьадайи. Исайи, ученикариз дих дапӀну, кӀуру:

2– Узуз адмийирин язухъди вузуз. Магьа, дурарин Узухъди хъади шубуд йигъ ву, хъа дурариз ипӀруб адар+. 3Эгер Узу дурар хулариз гашди гьаиш, рякъюъ зяиф хьиди, хъа гьацӀар ярхлариан дуфнайидар даринхъа.

4– Гьаму ичӀи йишваъ варидариз гьубкӀрубси уьл наънан апӀуру? – жаваб апӀуру ученикари+.

5Исайи дурарихьан гьерхру:

– Учвухь швнуб уьл хьачвухь?

– Ургуб уьл, – кӀуру дурари.

6Гьаци вуйиган, Дугъу халкьдикан жилиин деуб ккун апӀуру. Ургуб уьл гъадагъну, Аллагьдиз чухсагъул кӀури ккарагну, Дугъу уьл гьудубтӀуру ва халкьдиз пай апӀуз ученикарихьна тувру. Хъа дурарира пай апӀуру. 7Дурарихь сакьюдар балугъарра хьайи. Исайи дурариин чухсагъулин ккарагуб дапӀну, гьадрарра пай апӀуз тувру. 8Адмийири гъипӀу, дурар арцӀу. Дидихьна хъиригъу кьацӀари ургуб таврара ацӀнийи. 9Хъа дурар вари юкьуд агъзурихьнакьан вуйи. Исайи дурар чпин хулариз деетуру. 10Хъа Учв, ученикарра хъади, дишла люткейиъ эъру ва Далманут юрднан жилариина сирнав апӀуру.

Аьламатнан лишан тӀалаб апӀуб

11•Фарисйир гъюру ва Исайихъди гьюжатнаъ учӀвру. Дурари Думу ахтармиш апӀури, Дугъкан аьршариан лишан улупуб тӀалаб апӀуру+. 12Исайи, гъагъиди ил хъадабгъну, дурариз кӀуру:

– Гьаз му наслин адмийири лишан ккун апӀура? Дюзди кӀуразачвуз: му касариз лишан хьибдар.

13Хъасин, дурар гъитну, Думу хъана люткейиъ эъру ва гьатмуну гъирагъдихъинди сирнав апӀуру.

«Фарисйирин ва Гьироддин дунихьан ихтият йихьай»

14•Ученикариз чпихьди люткейиз уьл гъадабгъуз кӀваълан гьархнийи. Дурарихь саб уьлтӀан хьтайи. 15Дурарихъди сюгьбатнаъ айи Исайи ихтият хьуб ккун апӀру:

– Лигай-гьа, фарисйирин ва Гьироддин дунихьан ихтият йихьай+.

16Хъа дурари чиб-чпин арайиъ гъапи: «Мугъу мици, ухьухь уьл хьадруган, кӀурайиб ву».

17Дурар фтикан улхураш аьгъяди, Исайи кӀуру:

– Учву уьл хьтарчухь кӀури, гьаз гъалабулугънаъ ахъначва? Мегер учву гьамусра гъаври ахънаданчва? Ва учвуъ фукӀара убчӀвнадарин? Ичв юкӀвар гьамусра курди имийин+? 18Мегер учвуз, улар ади рябкъюраданчвуз, ибар кади ебхьураданчвуз? Мегер гъаври аданчва? 19Узу хьуб уьл хьуд агъзуригъна пай гъапӀиган, хъиригъу уьлерин швнуб тавра ацӀунчва?

– ЙицӀикьюб, – жаваб тувру дурари+.

20– Хъа ургуб юкьуд агъзуригъна пай гъапӀиган, швнуб тавра хъиригъу уьлерихьди ацӀунчва?

– Ургуб, – жаваб тувру дурари+.

21– Мегер учву гьамускьан гъаври ахъунданчву? – кӀуру дурариз гьадмуган Исайи.

Вифсайда гъулаъ Исайи кур сагъ апӀуб

22Дурар Вифсайда гъулаз гъюру. Исайихьна кур хуру ва дугъак куркӀуб ккун апӀуру+. 23Исайи курин хилхъан дибисну, гъулʼан адауру, ва дугъан улар Чан шурушнахьди кьяши дапӀну, хилар кӀулʼин иливну, гьерхру:

– ФукӀа рябкъюрануз+?

24Дугъу дилигну кӀуру:

– Рякъюразуз адмийир, рякъюразуз гьарарси гъягъюрайидар.

25Гьадмуган хъана Исайи хилар дугъан уларихь гьивру, ва думу сагъ шулу, уччвуди рябкъюри шулу. 26Хъа Исайи думу:

– Лиг-гьа, му гъулазди удручӀвди, ичв хулаз гъарах, – пну, гьаъру.

Иса Месигь ву, – кӀуру Петри

27•Иса мушвʼан, Чан ученикарра хъади, Филип паччагьдин Кесария юрднан гъулариз гъягъюру. Рякъюъ Дугъу ученикарихьан гьерхру:

– Адмийири Узу фуж ву кӀури, гьисаб апӀура?

28– Садари Уву штуан апӀру Ягьʼя ву, кӀура, тмундари – Илʼяс, хъа шубудпидари – пайгъамбрарикан сар, – пну, жаваб тувру дурари+.

29– Хъа учву Узу фуж ву кӀури, гьисаб апӀурачва? – гьерхру Дугъу дурарихьан.

– Уву Месигь вува, – жаваб тувру Петри+. 30Исайи дурариз Чакан гьич саризра дарпуб ккун апӀуру+.

«Шлиз Узухъди гъягъюз ккундуш…»

31•Хъа Дугъу дурариз, Инсаниятдин Балʼин гизаф аьзабар улукьиди, аьхюдари, маллйири ва къанунчйири Думу нигь апӀиди ва йикӀиди, хъа шубуд йигълан накьвдиан, чӀиви духьну, удучӀвиди, кӀури, аьгъювалар улупуйи+. 32Дугъу мидкан дурариз ачухъди кӀуйи. Хъа Петри Иса гъирагъдиз гьадаъну, Дугъан гафар гьадатӀуз хъюгъру+. 33Хъа Дугъу, илдицну, ученикарихьинди лигури, Петрин гафар кьатӀ апӀуру.

– ГьудубчӀв Узхьан, иблис! Яв фикрар адмийирин фикрар вуяв, хъа Аллагьдин – ваъ!+

34Чахьна халкьдизна ученикариз дих дапӀну, Исайи гъапи:

– Шлиз Узухъди гъягъюз ккундуш, думу, чан тямягьяр дирчну, чан хач гъадабгъну, Узухъди гъюри+. 35Шлиз чан уьмур уьбхюз ккундуш, дугъан думу дубгди. Хъа шли Узу ва Ужувлан хабар бадали чан уьмур пуч гъапӀиш, дугъу думу уьбхиди+. 36Фу мянфяаьт а адмийиз, уьмрихьан гъахьиган, вари дюнʼя туври гъабшишра+? 37Чан уьмур кьяляхъ апӀбан бадали, дугъу фициб кьимат тувди? 38Гьаму гунагькар ва Аллагь аьгъдру халкьдин улихь шли Узхьан ва Йиз гафарихьан нач гъапӀиш, дугъхьан Инсаниятдин Балира, Чан Адашдин аднаъди гирами малайикарихъди му жилиина гъафиган, нач апӀиди+.

9

9^1Хъа Исайи кӀуру

– Гьякьди кӀуразачвуз: мушвʼин дийигънайидарикан сакьюдариз чпин аьжал хъубкьайиз Аллагьдин Паччагьлугъ гьубкӀну чан кьувватнаъ ади рябкъиди+.

Исайин Мусайихъдина Илʼясдихъди сюгьбат

2•Йирхьуд йигълан Иса, Чахъди Петрна, Якьубна, Югьан гъадагъну, ягъли дагъдиина хъади гъягъюру. Душвʼин жара кас алдайи. Хъа Иса дурарин улихь дигиш шулу+. 3Дугъан палтар, улин нур гъабхури, кьадар адрубкьан лизи шулу – гъурччну пну, гьич сарихьан дици лизи апӀуз даршлийи+. 4Дурарин улихьна Исайихъди гафар апӀурайи Илʼясна Муса ачмиш шулу. 5Хъа Петри Исайихьинди илтӀикӀну кӀуру:

– Мялим! Учуз мушвахь ужуди вучуз! Гъач, шубуб паж апӀуча: саб Увуз, саб Мусайиз ва саб Илʼясдиз.

6Петри мици, фу кӀуруш ва гьапӀруш аьгъдрури, гъапиб вуйи, фицики ученикариз яман гучӀ дубхьнайи. 7Гьадмуган диф арайиз гъюру ва диди дурар чан сирникк ккаъру, хъа дифрагъян сес шулу: «Му Йиз масан Бай вуйиз. Гьамгъахъ хъебехъай!»+

8Гьадму сяаьт дурар вари терефаризди лигуру, амма дурариз чпин багахь Исайилан гъайри фужкӀа гъяркъюндайи.

9Дурар дагъдилан гъюруган, Исайи Чан ученикарикан чпиз гъябкъюбдикан, Инсаниятдин Бай дукӀну чӀиви хьайиз, саризра даркӀуб, ккун апӀуру+.

10Дурари му гьядиса чпин арайиъ гъибтру, аммаки дурар чиб-чпигъ: «ЧӀиви дархьикьан гагьди», – фу кӀуру гафар вуйкӀан, кӀури, улхурайи. 11Дурари Исайихьан гьерхру:

– Къанунчйири сифте Илʼяс дуфну ккунду гьаз кӀура?

12Исайи дурариз жаваб тувру:

– Ав, дугъридан, Илʼясди, улихьмиди дуфну, вари ккабалгну ккунду. Хъа Гирами китабариъ Инсаниятдин Балкан Дугъʼин гизаф аьзабар улуркьиди ва Думу ужуз апӀиди кӀури, гьаз дибикӀна? 13Хъа Узу учвуз кӀуразачвуз: Илʼяс гъафну, ва дугъкан чпиз ккуниб гъапӀну. Гьаци дибикӀна Гирами китабариъра+.

Исайи иццурайи бай сагъ апӀуб

14•Дурариз, имбу ученикарихьна гъафиган, дурарилан халкь илтӀишну, гьюжатар апӀурайи къанунчйир рякъюру. 15Гьадму сяаьт Иса гъяркъю халкь аьжайиб шулу ва, Думу тебрик апӀури, Дугъахьна жаргъуру.

16Исайи ученикарихьан гьерхру:

– Фтин кӀуллан мурарихъди гьюжатар апӀурачва?

17Халкьдигъян сар касди жаваб тувру:

– Мялим! Увухьна йиз бай духназа. Дугъаъ чиркин рюгь а. Диди дугъахьди гафар апӀуз гъитрадар+. 18Жин алабхъруган, думу жилиина гатӀахьури шулу, кӀвантӀаригъна каф гъядапӀуру ва, сппар илчӀигури, жан дичӀибгну дебккру. Узу яв ученикарихьан думу жин утӀубккуб ккун гъапӀунза, хъа дурарихьан гъабхьундар.

19– Эй хътругъру инсанар! – кӀуру гьадмуган Исайи. – Узу учвухъди филадизкьан гъузди кӀурачва?! Узу учву филадиз аьгь апӀуза?! Думу Узухьна аькъинай!

20Бай Дугъахьна хуру. Жинди, Иса гъяркъюбси, бай жилиина гатӀархьуз гъитру ва кӀвантӀаригъна каф гъютӀубччвну, мина-тина диргъуз гъитру+.

21– Мици дубхьну мугъан гизаф вахт вуйин? – гьерхру Исайи дугъан адашдихьан.

– БицӀидихъанмина, – жаваб тувру дугъура.

22– Гизаф ражари жиндиз думу пуч апӀуз ккун гъабхьну: саспиган цӀигъна гатӀархьури, саспиган – штуз. Хъа эгер Увхьан фукӀа-мукӀа апӀуз шулуш, ич язухъ зиг, кюмек апӀин!+

23– Фу кӀуру гаф ву «Эгер шулуш?!» – кӀуру дугъаз Исайи. – Хъугъвал айирихьан вари шулу+.

24Балин адашди ишури кӀуру:

– Хъугъурза! Хъа узхьан хъугъуз шулдарш, кюмек апӀин!

25Халкь Чахьна гъюри дябкъну, Исайи чиркин рюгьназ буйругъ тувру:

– Ебхьуз гъидритру ва чӀал бисру жин, Узу увуз буйругъ тувраза: удубчӀв дугъʼан ва сану муубчӀван!

26Жин, балин жан яманди дутӀубччвну, чӀигъар апӀури, удубчӀвуру. Думу дукӀнайирси дитнайи, ва гизафдари думу гъакӀну кӀуйи+. 27Хъа Исайи думу, хилхъан дидисну, заъру, ва бай гъудужвуру+.

28Иса хулаз гъафиган, Дугъахъди гъузу ученикари гьерхру:

– Хъа учхьан думу утӀубккуз гьаз гъабхьундайи?

29– Мицдар жинар ккарагбииндитӀан утӀурккуз шлудар дар, – гъапи Исайи.

Исайи Чан аьжаликан пуб

30•Душвʼан удучӀвдар Галилей уьлкейиантина гъягъюру. Исайиз мидкан жарадариз аьгъю дубхьну ккундайи, 31гьаз гъапиш Дугъаз Чан ученикариз аьгъювалар улупуз ккундийи. Дугъу дурариз гъапнийи:

– Инсаниятдин Бай багарихьди инсанарин хилиз тувди ва йикӀиди. Думу йикӀиди, амма шубуд йигълан чӀиви хьиди+. 32Дурар Исайи гъапибдин гъаври шуладайи, хъа Дугъхьан гьерхуз гучӀуйи+.

Исайи аьхюрикан пуб

33•Дурар Кафернагьумдиз гъюру. Хулаъ айиган, Исайи ученикарихьан гьерхру:

– Мина гъюрайиган, гьюжатар гьапӀрудар вуйичв+?

34Дурар ккебехъну гъузу, гьаз гъапиш рякъюъ айиган дурари, чпикан гъуллугъниинди фуж аьхюр вуш, гьюжат гъитӀибккнайи. 35Иса деъру, Чахьна ЙицӀикьюриддизра дих дапӀну кӀуру:

– Шлиз учв сарпирди духьну ккундуш, гъит думу варитӀан аьхиримжир ишри ва варидарин лукӀ ишри+.

36Дугъу бицӀир гъадагъну, дурарин кьялаъ дерккру ва, хабаъ тӀаъну, ученикарихьинди кӀуру:+

37– Шли Узу бадали гьамцдар бицӀидарикан саркьан кьабул гъапӀиш, дугъу Узу кьабул апӀура. Хъа шли Узу кьабул гъапӀиш, неинки Узу кьабул апӀура, хъа гьацира – Узу Гьаурра+.

Ухьуз къаршу дарур ухьхъанди ву

38– Мялим, – кӀуру Дугъаз Югьанди, – учуз Яв ччвурниинди жинар утӀурккурайи сар кас гъяркъюнчуз, ва учу дугъаз, ухьухъди хътруган, гъадагъа гъапӀунча+.

39Исайи жаваб туву:

– Машат мапӀанай дугъаз. Шли Йиз ччвур дибисну, аьламат улупиш, думу Узкан чӀуруди улхидар. 40Фуж ухьуз къаршу дарш, думу ухьхъанди ву!+
41Шли учвуз, Месигьдин ученикар вуди хьпаз лигну, саб кӀиф шид тувиш, хъугъай Узухъ, дугъаз чан пешкеш хьибди+. 42Хъа шли саркьан гьамцдар аьдатидарикан ва зяифдарикан хъугъувалихъан хътаиш, дугъаз чан гардандиъ рягънин ахал ипну, гьюлизди гатӀархьнийиш, ужу шуйи+. 43Эгер яв хили уву тямягьнахьна гъахураш, хъадабтӀ думу! Увуз саб хил хъади женнетдиъ учӀвуб ужу ву, кьюб хил хъади зат ктӀрубшвру цӀа айи жегьеннемдиъ ахъайиз. [+
44][*]
45Эгер яв ликри уву тямягьнахьна гъахураш, ккадабтӀ думу! Увуз саб лик ккади женнетдиъ учӀвуб ужу ву, кьюб лик ккади жегьеннемдиъ ахъайиз. [ 46] 47Эгер яв ули уву тямягьнахьна гъахураш, адабгъ думу! Увуз саб ул ади Аллагьдин Паччагьлугъдиъ учӀвуб ужу ву, кьюбиб уларра амиди жегьеннемдиъ ахъайиз. 48Душваъ зат дийийигъди мялхъвяри итӀури шулу ва ктӀрубшвру цӀигъ ургури шулу. 49Гван кьилахьди тартиб апӀруганси, гьарсар цӀихьди марцц апӀиди. 50Кьил ужуб мутму ву. Хъа эгер кьилан кьилзишин гъудубгиш, фти думу кьилзи апӀидичва. Учвук кьил кади йибхьай! Ва сар-сарихьди мясляаьтнаъ йихьай+.

10

Нюкягь чӀюбгъбакан

10^1•Му йишвʼан Иса Ягьудия юрдназ ва Ярдан нирин тмуну жилариина гъягъюру. Дугъахьна хъана халкьар гъюйи, Дугъу, гьарганси, дурариз аьгъювалар улупуйи.

2Иса ахтармиш апӀуз ккунди, фарисйир гъюру ва Дугъаз суал тувру:

– Къанундиинди жилириз хпир адауз ихтияр айин?

3– Хъа Мусайи фици табшурмиш гъапӀунчвуз? – кӀуру Исайи.

4– Мусайи, жара хьпан кагъазра дибикӀну, хпир адауз ихтияр тувну, – жаваб тувру дурари.

5– Мусайи, ичв гъициркъу юкӀвариз дилигну, гьаци гъапунчвуз, – кӀуру Исайи. 6Хъа дюнʼя ккебгъхъанмина Аллагьди жилирна хпир халкь дапӀна+. 7Гьаддиз жилир, чан адашна дада гъитну, чан хпирик карсди,+
8ва дурар кьюрид саб беден хьиди. Гьаци вуйиган, дурар сарун кьюб ваъ, хъа саб беден ву. 9Гьамци Аллагьди китӀдар инсанди жара дапӀну ккундар+

10Хъасинси дурар хулаз гъафиган, ученикари Исайихьан хъана нюкгьикан гьерхру.

11Дугъу жаваб туву:

– Шли, чан хпир гьадаъну, жарар гъахиш, дугъу кьяппавал апӀура. 12Хъа эгер дишагьли, чан жилирихьан гьудучӀвну, жарариз гъушиш, гьадму дишагьлийира кьяппавал апӀура+.

Исайи бицӀидариз ужʼвал ккун апӀуб

13•Исайихьна, Дугъу кӀуллан карк алдатбан бадали, бицӀидар хуру, хъа ученикари хуз гъитри гъахьундар. 14Гьамци гъябкъю Исайик хъял кубчӀвру ва Дугъу дурариз кӀуру:

– БицӀидар узухьна гъюз гъитай, гъадагъа мапӀанай. Аллагьдин Паччагьлугъ гьацдаринуб ву. 15Гьякь кӀуразачвуз: шли Аллагьдин Паччагьлугъ бицӀириси кьабул дарапӀиш, думу душваъ учӀвидар+.

16Хъа Исайи бицӀидар хабаъ тӀаъну, дурариин хилар иливури, ужʼвал ибшричвуз, кӀуру+.

Девлетлуйин суал

17•Иса рякъюъ учӀврайиган, сар касди, Дугъахьна жаргъури дуфну, икрам апӀури, кьамкьариина дусну, гьерхру:

– Я гъяни Мялим, узу женнетдиъ ахъбан бадали гьапӀну ккунду+?

18– Гьаз Узуз гъянир кӀурава? – кӀуру Исайи. – Сар Аллагьдилан гъайри саркьан гъянир дар. 19Увуз Дугъан табшуругъар аьгъявуз: адми миликӀан, кьяппавал мапӀан, мигьитӀибкӀан, кучӀлин шагьидвал мапӀан, алдатмиш мапӀан, адашдизна дадайиз гьюрмат апӀин+.

20– Мялим, узу дурар вари бицӀидихъанмина тамам апӀураза, – жаваб гъабхьи Исайиз+.

21Иса дугъахьинди лигуру ва дишла Дугъаз думу ккун шулу. Исайи кӀуру:

– Сабсана увуз гьубкӀрадар: гъарах, увуз айиб вари масу тув ва пул касибариз пай апӀин, гьадмуган аьршариъ яв девлет хьибдивуз. Хъасин Узухъди гъач+.

22Хъа думу му гафарикан пашман шулу ва гьудучӀвну гъягъюру, гьаз гъапиш думу гизаф девлетлу вуйи.

23Исайи, ул илбицну, ученикариз кӀуру:

– Девлетлуйириз фукьан читин дарин Аллагьдин Паччагьлугъдиъ учӀвуз!+

24Дугъан гафариин ученикар аьжайиб духьнайи, хъа Исайи дурариз хъана гъапи:

– Йиз веледар, фукьан читин дарин Аллагьдин Паччагьлугъдиъ учӀвуз! 25Девлетлуйиз Аьршарин Паччагьлугъдиъ учӀвубтӀан девейиз рубдин гъюнʼан удубчӀвуз рягьят ву.

26Дурар хъана артухъ аьжайиб гъаши ва сари-сариз гъапи:

– Дици вуйиган, шилхьан учв уьрхюз хьиди?

27Дурарихьинди дилигну, Исайи кӀуру:

– Инсанарихьан му удукьруб дар, хъа Аллагьдихьан удудукьруб адар+.

28Гьадмуган Петри пуз хъюгъру:

– Хъа магьа, учу, вари гъибтну, Увухъди хъача+.

29– Гьякь кӀуразачвуз, – кӀуру Исайи, – Шли Узу ва Ужувлан хабар бадали чан хал, чвйир, чйир, дада, веледар, хутӀлар гъитнуш, дугъаз му дюнʼяйиин+
30варж ражари артухъ хулар, чвйир, чйир, дадйир, веледар, хутӀлар, хъа гьацира жвувахъ хъчӀирккувалар хьиди, хъа гъюз ккимбу уьмриъ – гьаргандин уьмур+. 31Аммаки, гьаму ражари гизаф сарпидар думуган аьхиримжидар хьиди, хъа аьхиримжидар – сарпидар+.

Исайи хъана чан аьжаликан пуб

32•Гьамус дурари Ерусалимдиз рякъ дибиснайи. Улихьди Иса гъягъюрайи. Исайихъди гъягъюрайи ученикарик гъалабулугъ кабхънийи, хъа дурарихъди хъайи имбудар гучӀбу ккагънайи. Исайи, ЙицӀикьюридра гъирагъдиз гьадаъну, Чаз фу шулуш, пуз хъюгъю:

33– Магьа ухьу Ерусалимдиз гъягъюрахьа. Инсаниятдин Бай аьхю маллйиринна къанунчйирин хилиз тувди. Думу, карсну йикӀуз жаза адабтӀну, жугьуд дарударин хилиз тувди. 34Хъа дурар Дугъак кялхъди, рихшанд апӀиди, тутйир катӀди, гъирмажарихьди урччвиди ва йикӀиди. Аммаки шубуд йигълан Думу чӀиви хьиди+.

Югьандинна Якьубдин тӀалаб

35•Зеведейин баяр Якьубна Югьан Исайиз багахь улучӀвуру ва кӀуру:

– Мялим! Учу кӀурайи тӀалаб тамам апӀина+.

36– Узу учвуз гьапӀну ккундучвуз? – гьерхру Дугъу.

37Дурари жаваб тувру:

– Яв аднаъ Уву учӀвган, учу Яв гъвалахъ деърубси апӀин – сар арччул, тмунур гагул терефнаъ+.

38– Учву фу тӀалаб апӀураш, учвуз аьгъдарчвуз, – кӀуру Исайи. – Узʼина гъюз ккайи аьзабар учвхьан аьх апӀуз хьибдин? Ясана, Узу марцц шлуганси, учвхьан шулин+?

39Дурари: «Ав, шулчухьан», – гъапнийи.

Хъа Исайи дурариз гъапи:

– Дугъриданна, Узу кьабул апӀуз ккайи аьзабар учвура аьх апӀарчва,+
40хъа Йиз арччулну ва гагулну терефарихъинди дитувал Узлан асиллу дар: думу йишвар, Йиз Адашди шлиз улупнаш, гьадрариндар ву.

41Якьубдинна Югьандин гафар гъеерхьиган, имбу йицӀбидарик хъял кубчӀвру. 42Хъа Исайи дурариз Чахьна дих дапӀну кӀуру:

– Халкьарин гьякимарди гьисаб апӀурайидари халкьарин зиин агъавал апӀурайивал ва аьхюдари дурарин зиин чпин гьюкум улупурайивал учвуз аьгъячвуз. 43Хъа ичв арайиъ дици дарибшри: шлиз ичв арайиъ кӀулинур хьуз ккундуш, гъит думу ичв гъайгъушнаъ ишри,+
44ва шлиз ичв арайиъ сарпир хьуз ккундуш, дицирикан варидарин лукӀ ишри. 45Инсаниятдин Байра Чаз жарадари гъуллугъ апӀбан бадали ваъ, хъа Чав гъуллугъ апӀбан бадали ва, гизафдарин гунгьарилан хил алдабгъуз кӀури, Чан уьмур тувбан бадали Дуфнайир ву+.

Исайи кур сагъ апӀура

46•Хъасин дурар Ерихон шагьриз гъюру. Иса Чан ученикар ва гизаф халкь хъади Ерихондиан удучӀвурайиган, рякъюхъ, тувру садакьайиз ккилигури, кур вуйи касиб, Тимейин бай Вартимей деънайи+. 47Дугъу, душвхьантина Назарет шагьриан вуйи Иса гъягъюра кӀури деебхьну, чӀигъ апӀуру:

– Давудгъярин Бай Иса, йиз язухъ апӀина!+

48Гизафдари дугъаз ккебехъ кӀуйи, хъа кур вуйири айибтӀан артухъ чӀигъар апӀуз хъюгъю:

– Давудгъярин Бай, йиз язухъ апӀина!

49Иса хъугъужвуру ва Дугъу кӀуру:

– Мина гъач йипай дугъаз.

Куриз дих апӀуру:

– Чкиди гъудужв, Исайи увуз Чахьна гъач кӀура!

50Вартимей, чуха хъидипну, гъедергуру ва Исайихьна жаргъуру.

51– Узкан фу ккундувуз? – гьерхру Исайи.

– Мялим, узуз рябкъюз ккундузуз! – жаваб тувру кури.

52– Гъарах, яв хъугъвали уву гъюрхюнву, – кӀуру Исайи.

Дугъаз дишла рябкъюри шулу, ва думу Исайихъди гъягъюру+.

11

Иса Ерусалимдиз гъюб

11^1•Дурар Ерусалимдиз багахь шулайиган, Вифагия ва Вифания гъуларихьан ярхла дарди, Элион кӀуру дагъдин багахь хьимиди, Исайи гьамци дупну, кьюр ученик гьаъру:+

2– Гьатму ихь гъаншариъ айи гъулаз гъарахай. Гъулаъ учӀвайиз ярхла дарди, дибтӀнайи жигьил дажи рябкъидичвуз. Дидʼин мегьел фужкӀара элеундар. Тудубчну, думу гьамина аьбкъинай. 3Хъа эгер учвхьан шли: «ГьапӀрачва?» кӀури гьерхиш, «Думу Агъайиз лазимди ву, Дугъу думу дишла кьяляхъ апӀиди», йипай.

4Дурар гъягъюру, ва кючейиъ урарин багахь дибтӀнайи жигьил дажи рябкъюру. Думу тудубчуз хъюгъру. 5Душвахь дийигънайи адмийири: «ГьапӀрачва? Гъудугъ гьаз тудубчурачва?» – гъапи. 6Хъа дурари чпиз Исайи гъаписи кӀуру, ва дурариз ихтияр тувру. 7Дурари дажи Исайихьна хуру. Дурари чпин палтар дидʼин иличуру, ва зиълан Иса элеуру. 8Гизафдари чпин палтар, хъа имбудари хутӀлиъ гьарарикан ктатӀу кюлер Думу гъягъру рякъюкк ккирчуйи+. 9Улихьдира ва кьяляхъдира гъябгъюрайи халкьди гьарйир апӀурайи:

– Аллагьдиз тяриф!

Агъайин ччвурнахъ Гъюрайириз
ужʼвал ибшри!

10Ихь аба Давудрин улубкьурайи Паччагьлугъдиз
ужʼвал ибшри!

Аьршариз тяриф!+

11Иса Ерусалимдиъ учӀвру ва Аллагьдин хулаз гъягъюру. Варишварилан ул илбицну, хябяхъган кьанди, Думу, йицӀикьюрид вакиларра хъади, Вифанияйиз хътакуру.

12•Хъайигъан, дурар Вифанияйиан удучӀвган, Исайиз гаш хьувал гьибгъру+. 13Ярхлаъ инжирин гьар гъябкъю Думу, дидигъ йимишар гъяш лигуз кӀури, багахьна гъягъюру, амма Дугъаз, гьаригъ фукӀара гъибихъундайи, фицики инжирар хъуркьру вахт улубкьнадайи+. 14Гьадмуган Дугъу гьариз кӀуру:

– Сану гьич сарира сабанра яв йимишар диритӀри!

Мици кӀури ученикаризра гъеебхьнийи.

Иса Аллагьдин хулаз гъюб

15•Дурар Ерусалимдиз гъюру. Иса Аллагьдин хулан гьяятдиз гъафи, ва душваъ ариш-вериш апӀурайидар утӀуккуз хъюгъру. Дугъу пул дигиш апӀурайидарин устлар, луфар масу туврайидарин кусрийир ккитӀикӀуру,+
16ва гьич сарира чан шейʼар Аллагьдин хулʼантина гъахуз гъитдар. 17Хъасин Исайи дурариз аьгъювалар улупуз хъюгъю. Дугъу кӀуру:

– Гирами китабариъ дибикӀнадаринхъа: «Йиз хулаз вари миллетар ккарагру хал пиди». Хъа учву дидкан тӀарашчйирин мугъара дапӀначва!

18Аьхюдаризна къанунчйириз гьамци кӀури гъеебхьиган, Думу йикӀуз, дурар саб чара абгуз хъюгъю. Дугъхьан дурариз гучӀуйи, гьаз гъапиш вари халкь Дугъан аьгъюваларихъ аьхю иштагьниинди хъпехъуйи+.

19Хябяхъ гъабшиган, Иса ученикарра хъади, шагьриан удучӀвну гъягъюру+.

Хъугъвалин кьувватнакан

20•ГвачӀинган инжирин гьарин багхьантина гъягъюрайидариз думу ччиварианзина тап кӀакӀаризкьан вари деебццну рябкъюру. 21Петри, накь гъапиб кӀваин дубхьну, Исайиз кӀуру:

– Мялим, лиг, Уву накь чаз люкьян гъапӀу инжирин гьар гъеебццну!

22Исайи дурариз жаваб туву:

– Аллагьдихъ хъугъай! 23Гьякь кӀуразачвуз: эгер шли гьаму дагъдиз «Яв йишвʼлан улдубчӀвну, гьюлиъ убс!» гъапиш ва, кӀваъ шаклу даршиди, хъугъиш, гьадмура тамам хьибди+. 24Гьаддиз Узу кӀуразачвуз: учву ккарагури фу ккун гъапӀиш, вари учвухьна рубкьрувалихъ хъугъай, рубкьидичвухьна ва думу ичв хьибди+. 25Аьршарин ичв Адашдихьан ичв гунгьарилан хил алдабгъуз шлуси, ккарагруган, шлик ичв хъял каш, гьадгъулан хил алдабгъай. [+
26][*]

Исайин гьюкум наънан ву?

27•Дурар хъана Ерусалимдиз гъюру. Иса Аллагьдин хулан гьяятдиъ лицурайиган, Дугъахьна аьхю маллйирна, къанунчйирна, аьхюдар гъюру.

28Дурари гьерхру:

– Уву му ляхнар фициб гьюкмиинди апӀурава? Шли Увуз гьациб гьюкум тувну+?

29Исайи дурариз кӀуру:

– Узу учвуз саб суал тувдиза. Жаваб тувай – Узура, мурар фициб гьюкмиинди апӀураш, пидизачвуз. 30Ягьʼяйин штуан апӀувал Аллагьдихьан вуйин, даршиш инсанарихьан? Гьан, жаваб тувай!+

31Дурар, фикрарикк ккахъну, чиб-чпикди гьамци пуз хъюгъру: «Эгер ухьу „аьршариан“ гъапиш, Дугъу: „Хъа учву дугъахъ гьаз хъугъундайчва?“ пну, гьерхди+. 32Хъа адмийирихьан гъапиш…»

Дурариз халкьдихьан гучӀуйи, гьаз гъапиш варидари Ягьʼя дугъриданра пайгъамбар ву кӀурайи+. 33Гьаддиз дурари гьамциб жаваб тувру:

– Аьгъдарчуз.

– Дици вуш, Узура учвуз, фициб гьюкмиинди гьамцдар апӀураш, пидарзачвуз, – жаваб тувру Исайи.

12

Абайи чан бай гьаъра

12^1•Иса дурариз тахалус ктибтуз хъюгъру:

– Сар касди тӀумтӀин багъ ибтру, арчил илтӀибкӀуру, ичӀ ебккну, тӀумтӀар кчӀюкьрушв ва паж апӀуру. Хъасин багъ арендайиз тӀумутӀчйирихьна тувну, учв удучӀвну жара йишвариз гъягъюру+. 2Вахт гъабхьиган, дугъу тӀумутӀчйирихьна чан пай тӀумтӀар хуз лукӀ гьаъру. 3Хъа дурари думу дисуру, урччвуру ва, фукӀара тутрувди, утӀуккуру. 4ТӀумтӀин багъдин эйсийи сарсана лукӀ гьаъру, аммаки мугъан кӀул уьбгъюру ва, аьйиб алапӀну, утӀуккуру. 5Сарсана гьаъру – му йивну, йикӀуру. Хъана гизаф жарадарра гьаъру – садар урччвуйи, тмундар йивну гъядауйи+. 6Эйсийиз хъайина-хътру сар бай ади шулу. Ва аьхиримжи ражари дурарихьна «Йиз балхьан нач апӀурда» пну, гьадму гьаъру+. 7Хъа тӀумутӀчйири чиб-чпин арайиъ гьамци кӀуру: «Му эйсийин ирсчи ву. Гъачай, думу йивну йикӀухьа, ва ирс ухьуз гъубзди!»+
8Дурари думу дисуру, йикӀуру ва тӀумтӀин багъдиан гатӀахьуру+. 9ТӀумтӀин багъдин эйсийи гьапӀди? Думу хъадакну гъиди ва тӀумутӀчйир йихиди, хъа багъ жарадарихьна тувди+.

Мурччван гъван

10Мегер учву Гирами китабариъ гъурхунданчва:

«Устйири гатӀабхьу гъван мурччвануб гъабхьну.

11Му ухьуз гъябкъю аьламат Агъайи гъапӀуб ву»+.

12Жугьдарин аьхюдариз му тахалус чпиз къаршуди дупнайиваликан аьгъю шулу ва Иса дисуз ккун шулу, аммаки халкьдихьан гучӀуйи. Гьаддиз дурар, Думу гъитну, гъягъюру+.

Исайи фукӀа дюз даруб кӀайиз ккеуб

13•Хъасин Исайихьна, Дугъу фукӀа дюз даруб кӀайиз ккеъбан бадали, сакьюдар фарисйирна Гьироддин терефкрар гьаъру+. 14Дурари дуфну кӀуру:

– Мялим, учуз аьгъячуз Уву гьякь кӀурайиб, гьич сарихьанра гучӀдарвуз, гьич саризра гучӀар ккаурдарва, хъа дишди ва ачухъди Аллагьди кӀурайиси яшамиш хьуз аьгъювалар улупурава. Йип гьеле, Рим паччагьдиз налук туврувал дюз вуйин, дарш дарин? Учу налук туврин, дарш тувурдарин+?

15Дурарин чӀуру ниятарин гъаври айи Исайи кӀуру:

– Гьаз Узу ахтармиш апӀурачва? Аьбкъинай Узухьна манат, лигуза дидиз+.

16Дурари хуру. Исайи дурарихьан гьерхру:

– Мидик шлин шикилна ччвур ка?

– Римдин паччагьдин, – жаваб тувру дурари.

17Исайи кӀуру:

– Паччагьдинуб паччагьдиз, хъа Аллагьдинуб Аллагьдиз тувай.

Дурар Дугъан жавабниин гъах гъаши+.

Саддукйир ва Иса

18•Гьадму вахтна гъачӀидар чӀиви шлуб дар кӀурайи саддукйири дуфну гьерхру+.

19– Мялим! Мусайи учуз, эгер хпир айи чве веледар даршиди гъачӀиш, гьадгъан хпир тмуну чвуччву гъадагъну, чан чвуччвун тум арайиз дубхну ккунду, кӀури дибикӀна+. 20Ургур чве гъахьну. Сарпи чвуччву шив хуру, амма, веледар дархьиди, йикӀуру. 21Кьюрпи чвуччву дугъан хпир чаз дитру, ва мура, веледар дархьиди, йикӀуру, шубурпирра – гьаци. 22Ургрид чвйирикан гьич саризра веледар гъахьундар. Вардарилан кьяляхъ гьадму дишагьлира йикӀуру. 23Гъиямат йигъан вари чӀиви шлуган, думу шлин хпир хьиди? Ургрид чвйиризра думу швуваз гъушнийи аьхир!

24Исайи дурариз гьамциб жаваб апӀуру:

– Учву, я Гирами китабар, ясана Аллагьдин кьудрат аьгъдарди, улдугурачва. 25Гъийихдар чӀиви гъахьиган, дурари я швушвар хурдар, я швуваз гъягъюрдар. Дурар аьршариъ айи малайикарси хьиди. 26Хъа гъийихдар чӀиви хьуваликан кӀури гъабшиш, учву Мусайин китабдиъ, Аллагьди фици убгурайи рукнаан дугъаз «Узу Ибрагьимдин Аллагь, Исакьдин Аллагь ва Якьубдин Аллагь вуза» кӀури дибикӀнайиб гъурхунданчва, дарш? 27Аллагь дийихнайидарин ваъ, хъа чӀивидарин Аллагь ву. Учву гизаф улдугурачва.

ВаритӀан заан табшуругъ

28•Гьюжат апӀурайишвахь сар къанунчира хьайи. Исайи дурариз фукьан уччвуди жавабар тувраш, дугъаз гъеебхьнийи, ва думу, Дугъахьна дуфну, гьерхру:

– Фуну табшуругъ варитӀан заануб ву?

29– ВаритӀан заан вуйи табшуругъ, – кӀуру Исайи. – «Хъебехъай, эй жугьдар! Ихь Агъа Аллагь – сар АгъатӀан дар. 30Яв Агъа Аллагь, вари юкӀв хъипну, вари рюгьнаан, вари фагьмиан ва вари жвуван кьувватнаан ккун апӀин». 31Хъа магьа кьюбпиб: «Багахь хьайир увуз жвуваз жвувси ккун апӀин». МурартӀан аьхю табшуругъар сарун адар+.

32– Ужуди дупна, Мялим, – кӀуру къанунчийи. – «Думу сар ву ва, Дугълан гъайри, сану гьич фужкӀара адар», – кӀури, гьякь гъапунва. 33«Думу вари юкӀв хъипну, вари фагьмиинди ва вари жвуван кьувватниинди» гьацира «багахь хьайир жвуваз жвувси ккун апӀин» кӀуру гафар, вари урккру ва ургру гъурбнартӀан зиина ву+.

34Дугъу фагьумлуди жаваб тувувал дябкъну, Исайи дугъаз кӀуру:

– Уву Аллагьдин Паччагьлугъдихьан ярхла дарва.

Гьамдихъан сарун сарира Исайихьан гьич сабдиканра гьерхуз кӀубанвал гъапӀундар+.

35•Аллагьдин хулаъ халкьдиз аьгъювалар улупурайиган, Исайи кӀуру:

– Къанунчйирихьан, Месигь Давудгъярин Бай ву, пуз, фици удубкьуру+? 36Гирами Рюгьну ацӀнайи чав Давудри гъапну, аьхир:

«Агъайи йиз Агъайиз гъапну:

„Узу Яв душмнар, духну,

Яв ликарикк дахьайизкьан

Йиз арччул гъвалахъ деъ“»+.

37– Чав Давудри Дугъаз, Думу чан Агъа вуйиз, кӀура. Гьаци вуйиган, Думу дугъан Бай фици хьидихъа?

Гизаф халкь Дугъахъ аьхю иштагьниинди хъпехъурайи+.

38•Дугъу халкьдиз Чан улупбариъ кӀуйи:

– Ярхи палтар алди лицру къанунчйирихьан ихтият йихьай. Дурариз, чпин тяриф апӀури, халкьар уч шлушвариъ чпи тебрик апӀури ккунду, 39дурар мистариъ ва ипӀру-убхърушвариъ варитӀан гьюрматлу йишвариин деуз ккунидар ву+. 40Гьадрар ву дурар, ачӀни хпарин мутму хътипӀурайидар, хъа халкьдин уларихьан ярхи гъудгнар апӀрудар. Гъиямат йигъан дурариз варитӀан пис жаза ккилибгура!

Касиб ачӀни хпирин садакьа

41•Иса, садакьади пул ипру ишкӀин багахь деъну, фици пул ипраш, лигурайи. Аьхю пай девлетлуйири гизаф пул ипуйи+. 42Хъа сар касиб ачӀни хпир дуфну, душваъ кьюб кепек ирчру. 43Гьадмуган Исайи, ученикариз Чахьна дих дапӀну, кӀуру:

– Гьякь кӀуразачвуз: гьаму касиб ачӀни хпири варидаритӀан артухъ пул ипну. 44Пул ипдари варидари чпиз артухъди вуйиб ипну, хъа мугъу, гьамцир касибри, чаз ипӀрубдихъ тувру айи-адруб вари ипну+.

13

Исайи Аллагьдин хал дабгъруваликан пуб

13^1•Иса Аллагьдин хулʼан удучӀвурайиган, ученикарикан сари Дугъаз кӀуру:

– Мялим, лиг, фицдар гъванар, фукьан уччву дараматар дарин!

2– Уву гьаму зурба дараматдиин гьяйран духьнана? – кӀуру Исайи. – Мидин гъван-гъвандиин гъубзидар, вари дабгъиди+.

3Хъасинси, Думу Элион дагъдиин Аллагьдин хулаз гъаншарди деънайиган, ялгъузди гъузнайи Петрина, Якьубдина, Югьандина Андрейи Дугъхьан гьерхру:

4– Йип учуз, дици фила хьибди? Думу дабгърубдикан учуз фици аьгъю хьибди? Фициб лишниинди аьгъю хьибди?

5Исайи кӀуру:

– Лигайгьа, шликӀа учву алдатмиш дарапӀбан бадали, ихтият йихьай+. 6Фицики гизафдар: «Гьадму узу вуза» кӀури, Йиз ччвурнаккди гъиди ва гизаф халкьар алдатмиш апӀиди. 7Учвуз багахь ва ярхла дявйирикан гъеебхьиш, гучӀ мапӀанай: гьаци дубхьну ккунди айиб ву, хъа гьаци хьувал сабан аьхир вуди хьибдар. 8Халкь халкьдиин ва паччагьлугъ паччагьлугъдиин алархьиди, варишвариъ жилар тӀурччвури хьиди, гаш абхъди. Мурар бедбахтваларин, бицӀир апӀругандин аьзабарси, сифте кӀулар ву+. 9Ихтиятди гъузай, гьаз гъапиш мажлисариъ жазйир гьадатӀидичвуз, мистариъ урччвидичву; Узкан шагьидвал апӀбан бадали, Узлантина паччгьарин ва гьякимдрарин улихьна гъахидичву+. 10Хъа сабан аьхир гъяйиз вари миллетариз Ужувлан хабар деебхьну ккунду+. 11Учву суддиз гъухиган, фу кӀуруш, дидин гъайгъушнаъ махьанай: гьадму сяаьт учвуз кӀуруб, фу тувнади гъабшиш, гьадму йипай – учву кӀури хьидичва, хъа Гирами Рюгьну ичв мелзниинди пиди+. 12Чвуччву чве йикӀуз масу тувди, хъа адашди – бай. Веледари, абйир-бабариз къаршу удучӀвну, дурар йихиди+. 13Йиз ученикар хьпаз лигну, учву варидариз даккун хьиди. Хъа шли аьхиризкьан аьгь гъапӀиш, думу дюрхну хьиди+. 14•Учвуз, Аллагь гьясбикк ккадру алчагъвал лайикь дарушваъ шули гъябкъиган (урхурайир, мидин мяна фу вуш, гъаври ахъну ккунду), Ягьудия уьлкейиъ айидар дагълариз гьергри+. 15Хъа фуж гъваин алди гъабшиш, улдудучӀври ва чан хулаз фукӀа гъадабгъуз дурушри+. 16Фуж хутӀлиъ ади гъашиш, чан палтариз хулаз дурушри. 17Гъагъдиъ айидаринна нанайихъ бицӀидар хъайидарин гьадму йигъари гьял пис хьибди!+
18Мици кьюрдну дарибшри пну, ккарагай. 19Гьадму йигъари гьациб бедбахтвал хьибдики, дициб Аллагьди дюнʼя арайиз гъабхихъанмина гьамусдиз гъабхьундар, ва гьамдихъантинара хьибдар!+
20Ва эгер гьадму йигъар Агъайи кам гъапӀундайиш, гьич фужкӀара ккадархьидайи. Хъа Чан кадагънайидар бадали Дугъу гьадму йигъар кам гъапӀну+. 21Эгер учвуз думуган «Лиг, Месигь гьамшвахь хьа», вая «Лиг, гьатушвахь хьа» гъапиш, мухъугъанай+. 22Гьаз гъапиш кучӀлин месигьар ва кучӀлин пайгъамбрар ачмиш хьиди. Эгер удукьуруш, гьеле кадагънайидарра чпихъинди илтӀикӀуз дурари аьламатнан лишнар ва аьжайиб ляхнар улупиди+. 23Гьаци вуйиган, ихтиятди гъузай. Узу учвуз вари улубкьруб улихь имиди гъапунзачвуз+. 24•Хъа гьадму йигъари пис бедбахтваларин кьяляхъ «Ригъ ктӀубшвиди, вазли акв тувидар, завариан 25хядар ахьди ва завар ккадаршвиди»+. 26Гьадмуган дифариинди зурба кьувват ва гьяйбат хъади Инсаниятдин Бай гъюри рякъиди+. 27Гьадмуган Дугъу, дюнʼяйин юкьбиб терефарихъан жилин саб кӀулхъан тап гьатмунуб кӀулихъна кадагънайидар уч апӀуз малайикар гьаъди+. 28•Инжирин гьархъан мисал гъадабгъай: дидин кюлери кьюкьяр апӀруган ва кӀажар адашвруган, хьад багахь шулайивал аьгъю шулучвуз. 29Гьаци учвузра, гьамрар гъяркъган, гьадму вахт, ичв раккнихъ хъайиси, багахь дубхьнайивал аьгъю апӀинай. 30Гьякь кӀуразачвуз: му вари улубкьайиз гьамусдин насил гъубзди+. 31Заварна жилар ккадахьиди, хъа Йиз гафар дургидар!+
32•Я аьршарин малайикариз, я Бализ – саризра йигъ ва сяаьт аьгъдар, хъа сар Адашдиз аьгъя. 33Гьаци вуйиган, лигай, ккилигури ва гьязурди гъузай. Думу вахт фила улубкьуруш, учвуз аьгъдарчвуз+. 34Думу вахт, чан хал ва гьардиз рубкьру ляхин лукӀариин гъибтну, хъа гъаравлиз «ул иливну маахан» дупну, гъушу хулан эйсийихь тевуз шулу+. 35Учвура ул иливну мааханай! Учвуз аьгъдарчвуз, аьхир, хулан эйси фила гъюруш: хябяхъган, гьацӀишваринган, сяаьт сабди, даттари уьъйир апӀруган, даршиш гьиринган+. 36Хабарсузди Думу хъадакну гъафиган, учву даахнади Дугъаз дярякъри-гьа!+
37Узу учвуз кӀурайиб варидариз кӀураза: ул иливну мааханай.

14

Иса йикӀбан ниятар

14^1•Кьюд йигълан Пасха ва ЛичӀван лавшарин машкврар улукьурайи. Аьхю маллйирина къанунчйири Иса дидисну йикӀуз чарйир агурайи+. 2«Хъа анжагъ машквар йигъан ваъ, – кӀуйи дурари, – даршиш халкьдин арайиъ гъалабулугъ абхъди». 3•Думу Вифания гъулаъ хамран аьзар кади гъахьи Шимондин хулаъ гештнаъ айиган, душваъ, лизи ругдин бетисибдиъди, нард гьарин багьа марцци ягъ хьади, сар дишагьли учӀвру, ва дугъу дидиъ айи ицци ниъ хъайи ягъ Исайин кӀулʼин улубзуру+. 4Душваъ айи хяларикан сакьюдари наразиди чиб-чпикди гьамци кӀуйи:

5– Гьамкьан ицци ниъ хъайи ягъ мугъу гьаз чӀур гъапӀу? Гьаму ччим шубудварж динар пулихъ масу тувну, хъа гьадму пул касибариз пай апӀуз шуйи, аьхир!

Дурари дишагьлийиз люкьнар апӀуз хъюгъю, 6хъа Исайи кӀуру:

– Думу сикинди гъитай! Фу кӀури учву дугъак кудукьначва? Узуз дугъу ужуб ляхин гъапӀну! 7Касибар гьарган учвухъди хьиди, ва учвхьан дурариз кюмекар апӀуз хьибдичвухьан, хъа Узу учвухъди гьарган хьидарза+. 8Дугъу чахьан шлуб гъапӀну: улихьмиди дугъу Йиз жан, ччим кадатну, накьвдиъ ивуз гьязур гъапӀну+. 9Гьякь кӀуразачвуз: дюнʼяйиъ му Ужувлан хабар наан рабгъури гъабшишра, думу кӀваин апӀиди ва дугъу гъапӀубдикан ктибтиди+.

Ягьудайи Иса масу тувуб

10•Гьадмуган ЙицӀикьюрикан сар, Искариот лакӀам хьайи Ягьуда, аьхюну маллйирихьна, Иса масу тувбан бадали, гъягъюру+. 11Ягьудайихъ хъпехъдар шад шулу ва, дици гъабшиш, пул тувуз гаф тувру. Гьаддихъан думу Иса масу тувуз гъулай вахт абгури шулу. 12•ЛичӀван лавшарин машквран садпи йигъан, пасхайин ччил гъурбан апӀруган, ученикари Исайихьан гьерхру:

– Увуз пасхайин хураг учу наан гьязур дапӀну ккундувуз? Йип, гьязур апӀуз гъягъюча+.

13Гьадмуган Дугъу, гьамци дупну, кьюр ученик гьаъру:

– Шагьриз гъарахай. Учвуз шид айи гажин гъабхурайи сар кас гьахъдичвуз, гьадгъан кьяляхъди гъарахай, 14ва думу учӀву хулан эйсийиз: «Мялимди гьерхра: „Узу ученикарихъди пасхайин хураг ипӀру хал набши?“» йипай. 15Дугъу учвуз ккабалгнайи, машквраз вари гьязурди айи, заан аьхю хал улупиди. Гьадушваъ ухьуз вари гьязур апӀинай. 16Ученикар гъягъюру. Шагьриз гъафидариз Исайи гъапибси вари шулу ва пасхайин хураг гьязур апӀуру. 17Хябяхъ гъабхьибси, йицӀикьюридра хъади, Иса гъюру. 18Дурари, суфрайихъ деъну, уьл ипӀурайиган, Исайи кӀуру:

– Гьякь кӀуразачвуз: учвкан сари, Узухъди ипӀурайири, Узу масу тувди+.

19Дурар пашман шулу, ва гьарури гьерхуз хъюгъру:

– Думу узу дарза аьхир?

20Хъа дугъу дурариз жаваб тувру:

– Думу йицӀикьюрикан сар, Узухъди саб гъабрак уьл кубсрайир ву! 21Гьамци Инсаниятдин Бай, Гирами китабариъ улупнайиганси, масу тувди, амма шли Инсаниятдин Бай масу тувраш, дугъаз бала хьибди – думу касдиз, учв бабкан гъахьундайиш, ужу шуйи!+

Агъайин хябяхъ

22•Дурари хураг ипӀурайи вахтна, Исайи уьл гъадабгъну, ужуб сяаьт ибшри дупну, думу гьудубтӀуру ва, ученикарихьна туври, кӀуру:

– Ма гъадабгъай, му Йиз беден вуйиз+.

23Зах гъадабгъну, чухсагъулин ккарагуб дапӀну, дурарихьна тувру. Хъа варидари дидʼан убхъуру. 24Дугъу дурариз кӀуру:

– Му цӀийи йикьрар йитӀурайи ва гизафдарихъанди удубзурайи Йиз ифи вуйиз. 25Гьякь кӀуразачвуз: Узу сарун тӀумтӀарин му чяхир убхъидарза. Узу цӀийи чяхир Аллагьдин Паччагьлугъдиъ убхъидиза.

26Хъасин Аллагьдин тярифназ мяъли дапӀну, дурар Елион дагъдиз удучӀвуру+.

Ученикари Учв нигь апӀрубдикан Исайи улихьмиди пуб

27•Исайи дурариз кӀуру:

– Учву варидари Узлан хъугъвал алдабгъидичва, Гирами китабариъ дупнайиси:

«Марччлихъан йикӀидиза,
ва марччар даргъиди»+.

28Хъа Узу чӀиви гъашиган, Узу Галилейиз гъягъидиза ва душваъ учвуз ккилигури хьидиза+.

29– Варидари хъугъвал алдабгъишра, узу алдабгъидарза! – кӀуру Петри.

30– Гьякь кӀуразавуз, – кӀуру дугъаз Исайи, – гъи, гьаму йишван, даттли кьюб ражари уьъйир апӀайиз, шубуб ражари Узу аьгъюр дарзуз, пидива.

31Хъа Петри айибтӀан артухъ гьисс кади текрар апӀуру:

– Узуз Увухъди йикӀуб алабхъурушра, Уву «аьгъюр дарзуз» пидарза!

Имбударира гьамцдар гафар гъапнийи.

Исайин ккарагуб

32•Мидхъан дурар Гефсимания кӀуру йишваз гъюру, ва Исайи ученикариз кӀуру:

– Узу ккарагури имиди гьамшвахь деай.

33Дугъу Чахъди Петрна, Якьубна Югьан гъадагъуру. Дугъан кӀваъ дердна гъалабулугъ абхъру+. 34Исайи дурариз кӀуру:

– Йиз юкӀв яман хажалатнаъ абхънайиз, гьамшвахь гъузай, гъафил махьанай!+

35Думу сацӀиб тина гьудучӀвуру, жилиина кьамкьарихъди ис духьну, му аьзаб, эгер шулуш, Чахьан гьадапӀбан бадали, ккарагуз хъюгъру+. 36Дугъу кӀуйи:

– Авва! Адаш! Увхьан вари шулвухьан! Гьаму аьзабнаккан Узу ккадаъ! Аммаки Узуз ккунибси дарибшри, хъа – Увуз+.

37Хъасин ученикарихьна гъафиган, лигуруш, дурар нивкӀуз душнади рякъюру. Дугъу Петриз кӀуру:

– Симон, уву даахнана? Саб сяаьтдикьан нивкӀ дарди гъузуз гъабхьундарнухьан? 38Гъафил махьанай. Учву тямягьвалариъ адрахъбан бадали ккарагай. Рюгь кӀубан ву, хъа беден – зяиф!+

39Иса хъана гьудучӀвуру ва гьацдар гафариинди хъана ккарагуру. 40Кьяляхъ гъафириз, дурар хъана даахну рякъюру. Дурарин улар гъагъи духьнайи. Дурарихьан Дугъаз саб жавабра тувуз шуладайи.

41Шубубпи ражарира Иса кьяляхъ гъюру, Дугъу кӀуру:

– Гьамусра даахну имичва, рягьятвал гъадабгъуранчва? ИкибаштӀан! Вахт хътубкьну: магьа Инсаниятдин Бай гунагькрарин хилиз тувра+. 42Гъудужвай, гъачай гъягъюрхьа! Лигай, масу туврайир багахь хьа.

Иса дисуб

43•Дугъу гьамци кӀайизра, ЙицӀикьюрикан сар Ягьуда кказагуру, ва дугъахъди аьхю маллйирина, къанунчйирина, аьхюдари ханжларна маргъар хьади гьаънайи адмийирин гъварчра хъайи+. 44Иса масу тувуз дуфнайи Ягьудайи дурариз гьамци дупнайи: «Салам тувруган, узу шлиз мак гъапӀиш, гьадму Иса ву, ари Гьадму дисай, ва дишла, дидисну, мюгькам гъаравликкди гъайихай».

45Ягьуда диш дапӀну Исайихьинди гъюру.

– Мялим! – кӀуру дугъу, ва Исайиз мак апӀуру.

46Гьадму сяаьт Иса дисуру ва гъаравлиъ уьрхюру. 47Хъа багахь дугъужвнайи сар ученикди ханжал уьчӀюбгъну, аьхю маллайин гъаравшин иб ктабтӀуру+. 48Гьадмуган Исайи кӀуру:

– Учву Узʼин ханжларна маргъар хьади алжагъуз Узу гъачагъ вуйин? 49Гьар йигъан Узу учвухъди, аьгъювалар улупури, Аллагьдин хулаъ айза, ва учву Узу гъидисундайчва. Хъа гъит Гирами китабариъ дупнайиси ибшри!+

50Гьадмуган Думу сарди гъитну, ученикар вари гьергну гъягъюру+.

51Исайин терефкрарихъди хъади гъахьи сар жигьил, гъяцӀли жандиин ирин чарч илипну, Иса дидисну гъахурайидарин кьяляхъди гъягъюру. Думу дурари дисуру, 52амма думу, чарч дурарин хилиъ гъибтну, гъютӀурччвну, гъяцӀалди гьергну гъягъюру.

Иса аьхюдарин улихь дерккуб

53•Иса аьхю маллйирихьна гъахуру. Душвахьна аьхю маллйирна, агъсакъларна къанунчйир уч духьнайи. 54Хъа Петр ярхла-ярхлади дурарин кьяляхъди гъюру, аьхюну маллайин гьяятдизди учӀвну, гъаравшарихъди учвра цӀихъ мани апӀуз деъру.

55Аьхю маллйирина вари дурарин мажлисди Исайиз аьжал адабтӀбан бадали Дугъаз къаршу шагьидвалар агурайи. 56Гьеле кучӀлин шагьидар гизаф удучӀвнийишра, дурарин улупбар дюзди алахьурадайи.

57Гьадмуган гьамцдар кучӀлин шагьидвалар улупру касар дихъуру:

58– Ич ибариинди гъеебхьунчуз, Мугъу: «Хилариинди гъапӀу гьаму Аллагьдин хал дабгъурза ва шубуд йигъандин арайиъ, хилариинди дарди, жараб дивурза», – кӀура+.

59Гьеле гьаму улупбаркьана дурарин дюзди алахьдайи.

60Гьадмуган аьхюну маллайи, кьялазси дуфну, Исайихьан гьерхру:

– Увуз къаршуди кӀурайидариз гьаз жаваб туврадарва+?

61Амма Исайи, ккебехъну, жаваб туврадайи.

Аьхюну маллайи хъана Дугъхьан гьерхру:

– Уву Месигь вуна, ВаритӀанзаанурин Бай?

62– Ав, вуза, – жаваб тувру Исайи. – Ва учвуз, вари Удукьрурин арччул хилихъинди деъну, аьршарин дифариинди Инсаниятдин Бай гъюри рякъидичвуз+.

63Аьхюну маллайи, хъял кубчӀвбаан чан ккурттар дячӀяргъну, кӀуру:

– Ихь сарун шагьидар гьаз ву+? 64Аллагьдикан рихшанд апӀури учвузра гъеебхьунчвуз! Ичв къарар фициб хьибди?

– Тахсиркар ву, ва аьжал адабтӀну ккунду, – кӀуйи варидари+.

65Дурарикан бязидари Дугъак тутйир катӀуйи, Дугъан маш илибкну, кӀуллан йивуйи, хъа кӀуйи:

– Эй, Пайгъамбар! Увуз шли гъивнуш, йип гьеле!+

Петри Иса аьгъюр дарзуз пуб

66•Хъа гьадму вахтна Петр тинаси хьайи гьяятдиъ айи. Дина аьхюну маллайин гъараваш дишагьлийирикан сар гъюру. 67Дугъаз цӀихъ чаз мани апӀурайи Петр рякъюру ва, дугъахьинди дикъатниинди дилигну, кӀуру:

– Хъа увура хъайва гьаму Назаретжви Исайихъди.

68Амма Петри кӀулʼин бисдар:

– Узуз аьгъюб фукӀара адарзуз, узу гъаври адарза, уву фтикан кӀураш. – Думу чӀатинди улихь гьяятдизди удучӀву. Гьадмуган даттли уьуь гъапӀу.

69Гъараваш дишагьлийиз думу душваъ дяркъну, душваъ айи адмийириз хъана кӀуру:

– Гьаму гьадрарикан сар ву.

70Петри хъана кӀулʼин бисдар. СацӀиб хъугъужвну, гьяятдиъ дугъужвнайидари Петриз кӀуру:

– Хъа уву дугъриданра гьадрарикан вува. Уву Галилейиан вува, аьхир.

71Хъа Дугъу хуйир апӀуйи:

– Учву кӀурайи Кас узуз аьгъюр дарзуз!

72Гьадмуган кьюбпи ражнура даттли уьъйир апӀуру. Петрин, Исайи гъапи гьаму гафар, кӀваин шулу: «Даттли кьюб ражари уьъйир апӀайиз, шубуб ражари Узу аьгъюр дарзуз пидива». Ва ишуру+.

15

Пилатди Исайихьан силис гъадабгъуб

15^1•ГвачӀнин ухди аьхю маллйир, агъсакълар, къанунчйир ва вари заан диванханайин членар мажлисдиз уч шулу ва къарар адабгъуру. Иса, хилар йитӀну, духну, Пилатдин хилиз тувру+.

2Пилатди Дугъхьан гьерхру:

– Уву «жугьдарин Паччагь» вуна?

– Увура гьаци кӀурадарна, – пну, жаваб тувру Исайи+.

3Аьхюну маллйири Дугъак гизаф тахсрар кирчуйи, 4гьадмуган Пилатди Дугъхьан хъана гьерхру:

– Уву гьаз жаваб туврадарва! Лиг, Увук фукьан тахсрар кирчраш+.

5Амма Исайи дугъазра фукӀа гъапундайи, хъа Пилат мидʼин гизаф мюгьтал гъахьнийи.

Пилатдин Иса азад апӀуз дав чалишмишʼвалар

6•Халкьдин тӀалабназ лигну, Пасхайин машкварган дурари ккун гъапӀу сар дидиснайир деетру аьдат ади гъабхьнийи. 7Наразивалар ахьнайиган, адми йивну гъачӀи, гъалабулугъ гъитӀибккдарихъди дидиснайи сар Варава кӀурурра дустагъдиъ айи. 8Халкьди, Пилатдихьна дуфну, дугъкан муганайиз айи аьдат тамам апӀуб ккун апӀуру. 9Пилатди дурариз гъапи:

– Учвуз ккундуш «жугьдарин Паччагь» деетуза?

10Пилатдиз аьхю маллйири Иса бахилвалиан масу тувнайиваликан аьгъяйи+.

11Хъа аьхю маллйири халкь, Варава деетбан бадали, Пилатдикан тӀалаб апӀуз алауру+.

12– Учву «жугьдарин Паччагь» кӀурайирикан гьапӀза? – кӀуру хъана Пилатди.

13– Думу хачрак карс! – кӀури, чӀигъар апӀуру дурари.

14– Фу чӀуруб гъапӀнухъа Мугъу? – кӀуру дурариз Пилатди.

Амма дурари имбубсан артухъ чӀигъар апӀуйи:

– Думу хачрак карс!+

15Халкьдиз учв ужур хьузди, Пилатди Варава деетуру, хъа Иса гъирмажарихьди урччвуз гъитну, хачрак карсуз эскрарин хилиз тувру+.

16•Гъаравлари Думу айитӀ гьяятдизди, паччагьдин тахт шлушвазди гъахуру ва эскрарин дестейиз дих апӀуру. 17Дурари Дугъʼин аку-элвен халат алабхьну, хъа кӀулʼин зазарикан гъубху тажсиб улубкӀуру, 18ва Думу «тебрик» апӀуз хъюгъру: «Яшамиш ишри „жугьдарин Паччагь“!»

19Хъасин Дугъан кӀуллан маргъар йивуйи, Дугъак тутйир катӀуйи ва, Дугъан улихь кьамкьарихъди дусну, хътӀерццури, икрам апӀуйи+. 20Чпиз ккунибкьан Исайикан рихшанд дапӀну, Дугъхъан халат хътибтуру ва хачрак карсуз гъахуру.

Хачриин Исайин аьзабар

21•Думу дариз зигуз гъахуру. Сар багхьантина гъягъюрайирихьди (Думу гъулʼан гъюрайи Александринна Рауфдин адаш, Киринея кӀурушвʼан вуйи Симон вуйи) Дугъан хач гъабхуз гъитру+. 22Думу Голгофа кӀурушвахьна хуру (илтӀибкӀиган, душван ччвур «Келле» кӀуру гаф ву). 23Дугъаз фикрихъан хътаъру дармнар кайи чяхир убхъуз теклиф апӀуйи, хъа Дугъу гъубхъундайи. 24Думу хачрак карсру. Эскрари, чпиз гьардиз фунуб алабхъуруш, Дугъан палтар пай апӀури, тупут ипру.

25Иса дариз зигурайиган, гвачӀин сяаьт урчӀвуб вуйи. 26«Жугьдарин Паччагь» ву кӀури тахсир кипну, гьамци дибикӀнайи кьул Дугъан кӀулихъ кибхнайи. 27Дугъахъди сатӀиди кьюр гъачагъра дариз гъизигнийи: Дугъхьан сар – арччул, тмунур – гагул терефназди. [ 28][*]

29Душвхьантина гьудучӀвну гъягърудари Дугъаз люкьнар апӀуйи, намуссуз кӀуруганси кӀулар тӀурччвуйи ва кӀуйи:

– Эй Аллагьдин хал дабгърур ва шубуд йигъан диврур!+
30Уву Жвуву Жвув уьрх, кудучӀв хачракан! – 31гьамци зивзивар кчӀикьуйи Дугъкан къанунчйирра хъади аьхю маллйири.

– Жарадар уьрхюйи, – кӀуйи дурари, – хъа Чахьан Учв уьрхюз шуладар!+
32Месигь, Израилин Паччагь! Ич уларикк, гъит, учуз рякъюри, хачракан кудучӀври – гьадмуган учу Дугъахъ хъугъдича!

Гьеле Дугъахъди сатӀиди дариз дизигнайидарра кмиди Дугъак кялхъюйи+.

Исайин аьжал

33•Лисхъантина тап сяаьт шуббаризкьан вари дюнʼяйиин мучӀушин алабхъуру. 34Хъа сяаьт шубубди Исайи аьхю дихниинди гьарай апӀуру:

– Элахи, Элахи, лама шевактани? (яна «Йиз Аллагь, Йиз Аллагь! Гьаз Уву Узу гъитунва?»)

35Душван багахь дийигънайидарикан бязидари, Дугъан гафар гъеерхьиган, кӀуйи:

– Ебхьурайчвуз, Илʼясдиз дих апӀура!

36Хъа сар кас, жаргъну дуфну, бамбагсибдиз сирке зигуз гъитну, маргълик кибтӀну, Дугъаз убхъуз туври, кӀуру:

– Гьамус лигухьа, Му ктагъуз Илʼяс гъюруш – гъюрдарш.

37Исайи, чӀветӀ дапӀну, рюгь деебтуру.

38Аллагьдин хулаъ, Гирамишвахь гьибхнайи чарч зиълансина кӀаназкьан кьюб йишвʼина чӀябгъюру. 39Хачран багахь дийигънайи юзбашийиз, Исайилан фици ил алдабгънуш, рябкъюру ва кӀуру:

– Дугъриданна Му Кас Аллагьдин Бай вуйи.

40Душвахь, ярхлаан лигури, сакьюдар дишагьлийирра хьайи. Дурарин арайиъ Магдалайиан вуйи Марʼям, бицӀирнур Якьубдинна Юсийин дада Марʼям ва Саломея айи+. 41Иса Галилейиъ айиган, мурар Гьадгъахъди ва Гьадгъан гъайгъушнаъ шуйи. Дугъахъди Ерусалимдиз гъафи хъана жара дишагьлийирра мушвахь хьайи.

Исайин беден накьвдиъ ивуб

42•Сарун хябяхъ шулайи. Хъа му йигъ, султ йигъан улихь хьимбу жвуми йигъ вуди хьпаз дилигну, 43жугьдарин заан диванханайиъ кьувват айи, гьацира Аллагьдин Паччагьлугъдиз ккилигурайи Аримафейиан вуйи Юсуфди, кӀубанвал кади Пилатдихьна дуфну, Исайин беден чан ихтиярназ тӀалаб апӀуру. 44Думу гьамкьан ухди йикӀбиин Пилат мюгьтал духьнайи ва, юзбашийиз дих дапӀну, Иса ухди дукӀнаш, гьерхру. 45Юзбашийикан гьаци вуйиб аьгъю дапӀну, дугъу Юсуфдиз дубкӀнайи беден гъадабгъуз ихтияр тувру. 46Дугъу кафан гъадабгъну, беден кадабгъну, дидгъян гъибиржуру ва гъарзариъ утӀубкнайи накьвдиъ ивну, душваз учӀврушвахь гъван гьипру.

47Хъа Магдалайиан вуйи Марʼямна Юсийин дада Марʼям, Думу наан кивраш, лигурайи.

16

Ученикариз Иса чӀиви хьуб аьгъю шулу

16^1•Султ йигъ улдукьиган, Магдалайиан вуйи Якьубдин дада Марʼямди ва Саломеяйи Исайин бедендикан ктатуз ицци ниъ хъайи ччимар гъадагъуру+. 2Гьяфтайин садпи йигъан, яна элгьетган, гвачӀнин ухди, ригъдин сабпи нурарихьди, дурар накьвдихьна гъюру.

3– Ухьуз накьвдихьан гъван шли гьадабгъиди, – кӀуйи чиб-чпиз дурари, гьаз гъапиш душвахь гьипнайи гъван гизаф аьхюб вуйи+.

4Лигуруш, гъван гьидипна.

5Накьвдиъ учӀвдариз, арччул терефнаъ лизи палтар алди деънайи жигьил рякъюру ва сабпну гучӀ шулу.

6– ГучӀ мапӀанай! – кӀуру дугъу дарариз. – Дариз гъизигу Назаретдиан вуйи Иса учву агурачва. Думу чӀиви гъахьну, мушваъ имдар. Магьа Думу дитну гъахьи йишвра. 7Сарун учву гъарахай, Дугъан ученикариз, иллагьки Петриз, Думу Галилейиъ дурариз ккилигура, йипай+.

8Дурар, накьвдиан удучӀвдар, гучӀбаан гьергну гъягъюру. Дурари гьич саризра фукӀара гъапундайи – дурариз гучӀуйи.

Сакьюдар ученикариз Иса рякъюру

9•Гьяфтайин садпи йигъан гвачӀинган чӀиви гъахьи Иса сифте чаан ургуб жин утӀукку Магдалайиан вуйи Марʼямдиз ачмиш шулу+. 10Дугъу мидкан гъам зигурайи ва ишурайи ученикариз хабар дебккру. 11Хъа дурар Думу чӀиви духьнайивалихъ, му дишагьлийи чаз гъяркъюнзуз гъапнушра, хъугъундайи+. 12Мидхъан Думу жара суратнаъди дурарикан кьюриз, чпи шагьриан удубчӀвурайи рякъюъ айиган, ачмиш гъахьнийи. 13Дурар кьяляхъ хътакнийи ва мидкан имбударизра хабар дебккнийи. Амма дурар мурарихъра хъугъундайи.

Исайи вакиларихъди гафар апӀуб

14Аьхирки, йицӀисар ученик суфрайихъ деъну уьл ипӀурайиган, Иса Учв ачмиш шулу ва, кӀван курвализ ва хътругъувализ дилигну, Дугъу дурариз тягьна йивуру, гьаз гъапиш дурар Думу чӀиви духьну гъяркъдарихъ хъугъундайи. 15Дугъу дурариз кӀуру:

– Вари дюнʼя вуйиси гъарахай ва Ужувлан хабар вари инсаниятдиз дебккай+. 16Шли, хъугъну, штуан апӀувал кьабул гъапӀиш, думу женнетдиъ ахъди, хъа фуж хътругъиш, думу жегьеннемдиъ итди+. 17Хъугъдарихьан аьламатар улупуз хьибди: дурарихьан Йиз ччвурниинди жинар утӀурккуз хьиди, цӀийи чӀалариинди кӀури хьиди+. 18Эгер битӀ гъибисиш, ясана агъу гъубхъиш, дурариз саб зарарра хьибдар; иццрудариин хилар иливиди – ва дурар сагъ хьиди+.

19Гьамци дупну, Агъа Иса завариз за шулу ва Аллагьдин арччулну хилихъ деъру+. 20Хъа дурар гъягъюру ва варишвариъ Ужувлан хабар рабгъуру. Дурарин му ляхниз Агъайи кюмек апӀуру, ва дурари улупру аьгъювалар аьжайиб лишнариинди мюгькам шуйи+.

* 7:16 Грекарин саспи БикӀбариъ гьамци кӀура: «Ибар кайириз гъит ебхьри».

* 9:44, 46 Грекарин саспи БикӀбариъ гьамци кӀура: «Душваъ зат дийийигъди мялхъвяри итӀури шулу ва ктӀрубшвру цӀигъ ургури шулу».

* 11:26 Грекарин саспи БикӀбариъ гьамци кӀура: «Хъа жарадарилан хил алдадабгъиш, Аьршариъ айи ичв Адашдира ичв гунгьарилан хил алдабгъидар».

* 15:28 Грекарин саспи БикӀбариъ гьамци кӀура: «Гьамци Гирами бикӀбариъ дибикӀнайиб тамам гъабхьнийи: „Думу гъачгъарин арайиъ дерккнийи“».

• 1:1 Матт. 3:1-12, Лк. 3:1-9, Югь. 1:19-28
+ 1:2 Матт. 11:10, Лк. 7:27
+ 1:4 Лк. 1:80, Югь. 1:6
+ 1:5 Ляхнар 19:18
+ 1:6 4 Пачч. 1:8, 1 Пачч. 14:26
• 1:9 Матт. 3:13, Лк. 3:21-22, Лк. 4:1-13
+ 1:9 Матт. 2:23, Лк. 2:39
+ 1:10 Ляхнар 7:56, Югь. 1:32-33

+ 1:11 Марк 9:7, Югь. 12:28, Марк 9:7, Петрин-2 1:17

+ 1:13 Фессалоник-1 3:5, Лк. 22:43
• 1:14 Матт. 4:18-22, Лк. 5:1-11
+ 1:14 3 Пачч. 9:11,
+ 1:15 Галат 4:4, Матт. 3:2
+ 1:16 Матт. 14:34, Марк 6:53, Югь. 1:40-42
+ 1:17 Матт. 13:47
+ 1:18 Марк 10:28
• 1:21 Лк. 4:31-41
+ 1:21 Матт. 4:13
+ 1:22 Матт. 7:28-29
+ 1:24 Марк 5:7, Ляхнар 19:15, Югь. 6:69
+ 1:26 Марк 9:20, Ляхнар 8:7
+ 1:27 Ляхнар 17:19
+ 1:30 Коринф-1 9:5

+ 1:31 Марк 5:41, Марк 9:27, Ляхнар 3:7, Ляхнар 9:41

+ 1:34 Матт. 12:16, Марк 3:12
• 1:35 Лк. 4:42-44
+ 1:35 Матт. 14:23, Лк. 5:16
• 1:40 Матт. 8:1-4, Лк. 5:12-16
+ 1:40 4 Пачч. 5:1, Марк 9:22
+ 1:42 Лк. 17:14
+ 1:43 Матт. 9:30
+ 1:44 Лк. 17:14
+ 1:45 Марк 7:36
• 2:1 Матт. 9:1-8, Лк. 5:17-26
+ 2:1 Матт. 4:13, Марк 1:21
+ 2:4 Марк 6:55
+ 2:5 Матт. 8:10, Марк 10:52, Лк. 7:48
+ 2:7 Марк 14:64,
• 2:13 Матт. 9:9-13, Лк. 5:27-32
+ 2:16 Лк. 15:2
+ 2:17 Лк. 15:7, Тимофейиз-1 1:15
• 2:18 Матт. 9:14-17, Матт. 12:1-8, Лк. 5:33

+ 2:18 Матт. 11:2, Лк. 11:1, Югь. 1:35, Лк. 18:12

+ 2:19 Матт. 25:1-13, Югь. 3:29, Ачмиш 19:7, Ачмиш 21:2

+ 2:20 Марк 14:7, Лк. 17:22
+ 2:25 1 Пачч. 21:1-6
+ 2:26 1 Пачч. 22:20, 2 Пачч. 8:17,
• 3:1 Матт. 12:9-14, Лк. 6:6-11
+ 3:1 Марк 1:21
+ 3:2 Лк. 14:1, Лк. 20:20
+ 3:4 Лк. 14:3
+ 3:5 Эфес 4:18, 3 Пачч. 13:6
+ 3:7 Матт. 11:21
+ 3:10 Марк 5:28
+ 3:11 Матт. 14:33, Марк 1:24
+ 3:12 Матт. 12:16, Марк 1:34
• 3:13 Матт. 10:1-4, Лк. 6:12-16
+ 3:16 Матт. 16:18, Югь. 1:42
+ 3:17 Марк 1:19
+ 3:18 Матт. 9:9
+ 3:19 Марк 14:10, Марк 14:44

• 3:20 Матт. 12:22-32, Лк. 11:14-23, Лк. 12:10

+ 3:20 Марк 6:31
+ 3:21 Коринф-2 5:13
+ 3:22 4 Пачч. 1:2, Матт. 9:34, Матт. 10:25

+ 3:29 Лк. 12:10, Югьандин-1 5:16, Жугьдариз 10:26, Жугьдариз 10:29

• 3:31 Матт. 12:46-50, Лк. 8:19-21

+ 3:31 Марк 6:3, Югь. 2:12, Югь. 7:3, Ляхнар 1:14, Коринф-1 9:5, Галат 1:19

+ 3:35 Югь. 15:14, Жугьдариз 2:11
• 4:1 Матт. 13:1-23, Лк. 8:4-15
+ 4:9 Матт. 11:15, Ачмиш 2:7
• 4:10 Матт. 13:18-23, Лк. 8:11-15
+ 4:11 Матт. 19:11, Коринф-1 5:12-13
+ 4:12 Югь. 12:40, Ляхнар 28:26-27
+ 4:14 Ляхнар 8:4
+ 4:17 Галат 1:6, Жугьдариз 6:4

+ 4:19 Матт. 6:25, Марк 10:23, Тимофейиз-1 6:10

+ 4:20 Югь. 15:5
• 4:21 Лк. 8:16-18
+ 4:21 Матт. 5:15, Лк. 11:33
+ 4:22 Матт. 10:26, Лк. 12:2
+ 4:23 Матт. 11:15, Марк 4:9
+ 4:24 Матт. 7:2
+ 4:25 Насигьятар 9:9
+ 4:29 Матт. 13:38, Ачмиш 14:15
• 4:30 Матт. 13:31-35, Лк. 13:18-19
+ 4:31 Матт. 17:20, Лк. 17:6
+ 4:32 Даниял 4:9
• 4:35 Матт. 8:23-27, Лк. 8:22-25
+ 4:35 Матт. 8:18, Лк. 8:22
+ 4:37 Ляхнар 27:14
• 5:1 Матт. 8:28-34, Лк. 8:26-39
+ 5:7 Марк 1:24
+ 5:17 Лк. 5:8, Ляхнар 16:39
+ 5:20 Матт. 4:25, Марк 7:31
• 5:21 Матт. 9:18-26, Лк. 8:40-56
+ 5:22 Лк. 13:14, Ляхнар 13:15, Ляхнар 18:8
+ 5:28 Марк 3:10
+ 5:30 Лк. 5:17, Лк. 6:19
+ 5:34 Марк 10:52
+ 5:37 Марк 9:2, Марк 14:33
+ 5:39 Югь. 11:11

+ 5:41 Марк 1:31, Марк 9:27, Ляхнар 3:7, Ляхнар 9:41, Лк. 7:14

+ 5:43 Марк 1:44, Марк 9:9
• 6:1 Матт. 13:53-58, Лк. 4:16-30
+ 6:1 Матт. 2:23, Лк. 2:39, Лк. 4:23
+ 6:2 Марк 1:21
+ 6:3 Матт. 11:6
+ 6:4 Югь. 4:44
• 6:7 Матт. 10:1, Матт. 10:5-15, Лк. 9:1-6
+ 6:7 Марк 3:13-18
+ 6:11 Ляхнар 13:51
+ 6:12 Марк 1:15
+ 6:13 Якьубдин 5:14
• 6:14 Матт. 14:1-12, Лк. 9:7-9
+ 6:14 Марк 8:28
+ 6:15 Матт. 21:11
+ 6:17 Матт. 11:2, Лк. 3:19-20, Югь. 3:24
+ 6:21 Эвел 40:20, Эстер 1:3
+ 6:23 Эстер 5:3, Эстер 7:2
+ 6:29 Марк 2:18

• 6:30 Матт. 14:13-21, Лк. 9:10-17, Югь. 6:1-14

+ 6:30 Марк 6:7
+ 6:31 Марк 3:20
+ 6:34 3 Пачч. 22:17, Матт. 9:36
+ 6:37 4 Пачч. 4:42-44
• 6:45 Матт. 14:22-36, Югь. 6:15-21
+ 6:45 Матт. 11:21, Марк 8:22
+ 6:46 Лк. 6:12, Лк. 9:28
+ 6:49 Лк. 24:37

+ 6:52 Марк 6:41, Марк 8:17, Югь. 12:40, Коринф-2 3:14

+ 6:53 Матт. 14:34, Лк. 5:1
+ 6:55 Марк 2:4, Ляхнар 5:15
+ 6:56 Марк 5:27
• 7:1 Матт. 15:1-20
+ 7:3 Галат 1:14
+ 7:4 Жугьдариз 9:10
+ 7:5 Лк. 11:38
+ 7:6 Матт. 23:13
+ 7:7 Колосс 2:22
+ 7:15 Ляхнар 10:15, Титдиз 1:15
+ 7:19 Ляхнар 10:15, Ляхнар 11:9, Титдиз 1:15
+ 7:20 Матт. 12:34, Якьубдин 3:6
+ 7:21 Галат 5:19-21, Коринф-1 6:9-10
• 7:24 Матт. 15:21-28
+ 7:26 Ляхнар 21:2-3
+ 7:27 Матт. 7:6
+ 7:31 Марк 8:24, Марк 5:20, Марк 1:9
+ 7:33 Марк 8:23, Югь. 9:6
+ 7:36 Марк 1:44-45
• 8:1 Матт. 15:32-39
+ 8:2 Матт. 9:36
+ 8:4 4 Пачч. 4:42-44
• 8:11 Матт. 16:1-4
+ 8:11 Лк. 11:16, Коринф-1 1:22
• 8:14 Матт. 16:5-12
+ 8:15 Лк. 12:1, Коринф-1 5:7-8
+ 8:17 Марк 6:52, Марк 7:18
+ 8:19 Марк 6:41-43
+ 8:20 Марк 8:8
+ 8:22 Марк 6:45
+ 8:23 Марк 7:33, Югь. 9:6
• 8:27 Матт. 16:13-20, Лк. 9:18-21
+ 8:28 Марк 6:14, 3 Пачч. 17:1,
+ 8:29 Марк 14:61-62, Югь. 11:27
+ 8:30 Матт. 9:30
• 8:31 Матт. 16:21-28, Лк. 9:22-27

+ 8:31 Лк. 17:25, Марк 9:31, Марк 10:34, Югь. 2:19

+ 8:32 Югь. 16:25
+ 8:33 Матт. 4:10, Филипп 3:19
+ 8:34 Матт. 10:38-39
+ 8:35 Марк 10:29
+ 8:36 Лк. 12:20

+ 8:38 Рим 1:16, Тимофейиз-2 1:8, Даниял 7:13,

+ 9:1 Марк 13:30, Югь. 21:22
• 9:2 Матт. 17:1-13, Лк. 9:28-36
+ 9:2 Марк 5:37, Марк 14:33
+ 9:3 Даниял 7:9
+ 9:7 Петрин-2 1:17
+ 9:9 Марк 1:44, Марк 5:43
+ 9:13 Матт. 11:14, Лк. 1:17
• 9:14 Матт. 17:14-20, Лк. 9:37-43
+ 9:17 Лк. 11:14
+ 9:20 Марк 1:26
+ 9:22 Марк 1:40
+ 9:23 Матт. 17:20-21
+ 9:26 Марк 1:26

+ 9:27 Марк 1:31, Марк 5:41, Ляхнар 3:7, Ляхнар 9:41

• 9:30 Матт. 17:22-23, Лк. 9:43-45
+ 9:31 Марк 8:31, Марк 10:32-34
+ 9:32 Марк 6:52

• 9:33 Матт. 18:1-9, Лк. 9:46-50, Лк. 22:24-30

+ 9:33 Матт. 17:24
+ 9:35 Марк 10:43-44
+ 9:36 Марк 10:16
+ 9:37 Матт. 10:40, Лк. 10:16, Югь. 13:20
+ 9:38 Матт. 7:22, Матт. 12:27, Ляхнар 19:13,
+ 9:40 Матт. 12:30, Лк. 11:23
+ 9:41 Матт. 10:42
+ 9:42 Лк. 17:2
+ 9:43 Матт. 5:30, Матт. 25:41, Ачмиш 20:10

+ 9:50 Матт. 5:13, Лк. 14:34, Рим 12:18, Коринф-2 13:11, Фессалоник-1 5:13

• 10:1 Матт. 19:1-12

+ 10:6 Эвел 1:27

+ 10:7 Эвел 2:24, Коринф-1 6:16, Эфес 5:31, Коринф-1 6:16

+ 10:9 Коринф-1 7:10
+ 10:12 Матт. 5:32
• 10:13 Матт. 19:13-15, Лк. 18:15-17
+ 10:15 Матт. 18:3
+ 10:16 Марк 9:36
• 10:17 Матт. 19:16-30, Лк. 18:18-30
+ 10:17 Лк. 10:25
+ 10:19 Коринф-1 6:8
+ 10:20 Филипп 3:6
+ 10:21 Лк. 12:33
+ 10:23 Марк 4:19
+ 10:27 Эвел 18:14, Марк 14:36, Лк. 1:37
+ 10:28 Марк 1:18-20
+ 10:29 Марк 8:35, Лк. 14:26
+ 10:30 Коринф-2 12:10
+ 10:31 Матт. 20:16, Лк. 13:30
• 10:32 Матт. 20:17-19, Лк. 18:31-34
+ 10:34 Марк 8:31, Марк 9:31
• 10:35 Матт. 20:20-28
+ 10:35 Марк 1:19
+ 10:37 Матт. 19:28
+ 10:38 Марк 14:36, Югь. 18:11, Лк. 12:50
+ 10:39 Ляхнар 12:2, Ачмиш 1:9
+ 10:43 Петрин-1 5:3, Матт. 23:11, Марк 9:35

+ 10:45 Югь. 13:4-5, Югь. 11:51, Рим 4:25, Галат 1:4, Тимофейиз-1 2:6, Титдиз 2:14, Петрин-1 1:18-19

• 10:46 Матт. 20:29-34, Лк. 18:35-43
+ 10:46 3 Пачч. 16:34
+ 10:47 2 Пачч. 7:12-16, Лк. 1:32
+ 10:52 Марк 5:34, Лк. 7:50, Лк. 17:19

• 11:1 Матт. 21:1-11, Лк. 19:28-40, Югь. 12:12-19

+ 11:1 2 Пачч. 15:30, Ляхнар 1:12, Матт. 21:17, Лк. 24:50, Югь. 11:18

+ 11:8 4 Пачч. 9:13
+ 11:10 Матт. 23:39
• 11:12 Матт. 21:18-19
+ 11:12 Матт. 4:2
+ 11:13 Марк 13:28, Лк. 13:6

• 11:15 Матт. 21:12-17, Лк. 19:45-48, Югь. 2:13-22

+ 11:15 Лк. 2:24
+ 11:18 Матт. 21:46
+ 11:19 Лк. 21:37
• 11:20 Матт. 21:19-22
+ 11:23 Матт. 7:7, Матт. 17:20, Коринф-1 13:2
+ 11:24 Матт. 7:7, Якьубдин 1:6
+ 11:25 Матт. 6:14, Колосс 3:13
• 11:27 Матт. 21:23-27, Лк. 20:1-8
+ 11:28 Ляхнар 4:7
+ 11:30 Марк 1:4
+ 11:31 Лк. 7:30
+ 11:32 Матт. 11:9, Матт. 14:5
• 12:1 Матт. 21:33-46, Лк. 20:9-19
+ 12:1 Марк 13:34

+ 12:5 Матт. 22:6, Матт. 23:34, Жугьдариз 11:36-37, Жугьдариз 11:36-37

+ 12:6 Матт. 3:17, Жугьдариз 1:1
+ 12:7 Жугьдариз 1:2, 3 Пачч. 21:19
+ 12:8 Жугьдариз 13:12
+ 12:9 Ляхнар 13:46
+ 12:11 Ляхнар 4:11, Петрин-1 2:7
+ 12:12 Марк 11:18, Марк 11:32
• 12:13 Матт. 22:15-22, Лк. 20:20-26
+ 12:13 Лк. 11:54
+ 12:14 Матт. 17:24-25
+ 12:15 Марк 7:6, Лк. 12:1
+ 12:17 Рим 13:7
• 12:18 Матт. 22:23-33, Лк. 20:27-40
+ 12:18 Матт. 3:7, Ляхнар 23:8
+ 12:19 Эвел 38:8,
• 12:28 Матт. 22:34-40, Лк. 10:25-28
+ 12:31 Матт. 19:19
+ 12:33 3 Пачч. 15:22,
+ 12:34 Лк. 20:40
• 12:35 Матт. 22:41-46, Лк. 20:41-44
+ 12:35 2 Пачч. 7:12-16, Марк 10:47, Лк. 1:32
+ 12:36 Ляхнар 2:34-35
+ 12:37 Марк 6:20
• 12:38 Матт. 23:1-36, Лк. 20:45-47
+ 12:39 Лк. 11:43
• 12:41 Лк. 21:1-4
+ 12:41 4 Пачч. 12:9, Матт. 27:6
+ 12:44 Коринф-2 8:1-3, Коринф-2 8:12
• 13:1 Матт. 24:1-14, Лк. 21:5-19
+ 13:2 Лк. 19:44

+ 13:5 Югьандин-1 3:7, Колосс 2:8, Фессалоник-2 2:3

+ 13:8 Ачмиш 6:4, Ляхнар 11:28, Ачмиш 6:8, Ачмиш 6:12

+ 13:9 Ляхнар 17:6, Ляхнар 18:12, Ляхнар 24:1, Ляхнар 25:6

+ 13:10 Матт. 28:19, Рим 10:18, Колосс 1:6
+ 13:11 Ляхнар 4:8
+ 13:12 Матт. 10:35-36

+ 13:13 Матт. 10:22, Югь. 15:18, Якьубдин 5:11, Ачмиш 2:10

• 13:14 Матт. 24:15-28, Лк. 21:20-24

+ 13:14 Даниял 9:27, Даниял 11:31, Даниял 12:11

+ 13:15 Лк. 17:31
+ 13:17 Лк. 23:29
+ 13:19 Даниял 12:1, Ачмиш 16:18
+ 13:20 Лк. 18:7
+ 13:21 Лк. 17:23

+ 13:22 Фессалоник-2 2:9, Ачмиш 13:13, Ачмиш 16:14

+ 13:23 Югь. 13:19, Югь. 14:29
• 13:24 Матт. 24:29-31, Лк. 21:25-28
+ 13:25 Ляхнар 2:20, Ачмиш 6:13
+ 13:26 Даниял 7:13, Матт. 16:27
+ 13:27 Матт. 13:41
• 13:28 Матт. 24:32-35, Лк. 21:29-33
+ 13:30 Марк 9:1
+ 13:31 Петрин-2 3:10

• 13:32 Матт. 24:36-44, Лк. 17:26-30, Лк. 17:34-36

+ 13:33 Эфес 6:18, Фессалоник-1 5:6, Матт. 25:13

+ 13:34 Марк 12:1

+ 13:35 Матт. 25:13, Петрин-2 3:10, Фессалоник-1 5:2

+ 13:36 Матт. 25:1-13

• 14:1 Матт. 26:1-5, Лк. 22:1-2, Югь. 11:45-53

+ 14:1 Югь. 11:53

• 14:3 Матт. 26:6-13, Лк. 7:36-50, Югь. 12:1-8

+ 14:3 Матт. 21:17, Югь. 11:1, Югь. 11:18,
+ 14:7 Марк 2:20, Югь. 7:33
+ 14:8 Югь. 19:40
+ 14:9 Матт. 24:14
• 14:10 Матт. 26:14-16, Лк. 22:3-6
+ 14:10 Югь. 13:2, Ляхнар 1:16

• 14:12 Матт. 26:17-30, Лк. 22:7-23, Югь. 13:21-30

+ 14:12 Коринф-1 5:7
+ 14:18 Югь. 13:18
+ 14:21 Матт. 18:7

• 14:22 Матт. 26:26-30, Лк. 22:15-20, Коринф-1 11:23-25

+ 14:22 Югь. 6:51, Коринф-1 10:16

+ 14:26 Лк. 22:39

• 14:27 Матт. 26:31-35, Лк. 22:31-34, Югь. 13:36-38

+ 14:27 Югь. 16:32
+ 14:28 Марк 16:7
• 14:32 Матт. 26:36-46, Лк. 22:39-46
+ 14:33 Марк 5:37, Марк 9:2
+ 14:34 Югь. 12:27
+ 14:35 Жугьдариз 5:7

+ 14:36 Марк 10:27, Марк 10:38, Югь. 18:11, Югь. 5:30, Югь. 6:38

+ 14:38 Матт. 6:13, Петрин-1 4:7

+ 14:41 Югь. 2:4, Марк 9:31, Марк 10:33

• 14:43 Матт. 26:47-56, Лк. 22:47-53, Югь. 18:3-12

+ 14:43 Ляхнар 1:16

+ 14:47 Лк. 22:38

+ 14:49 Марк 11:27, Матт. 1:22-23, Матт. 21:4, Югь. 19:36

+ 14:50 Марк 14:27, Югь. 16:32

• 14:53 Матт. 26:57-68, Лк. 22:54-55, Лк. 22:63-71, Югь. 18:13-14, Югь. 18:19-24

+ 14:58 Коринф-2 5:1, Марк 15:29, Югь. 2:19

+ 14:60 Марк 15:4-5

+ 14:62 Даниял 7:13, Матт. 16:27, Матт. 24:30, Жугьдариз 1:13

+ 14:63 Ляхнар 14:14
+ 14:64 Марк 2:7, Югь. 10:36,
+ 14:65 Марк 10:34

• 14:66 Матт. 26:69-75, Лк. 22:56-62, Югь. 18:15-18, Югь. 18:25-27

+ 14:72 Марк 14:30

• 15:1 Матт. 27:1-2, Матт. 27:11-14, Лк. 23:1-5, Югь. 18:28-38

+ 15:1 Лк. 3:1, Лк. 13:1, Ляхнар 3:13, Ляхнар 4:27, Тимофейиз-1 6:13

+ 15:2 Матт. 2:2

+ 15:4 Марк 14:60-61

• 15:6 Матт. 27:15-26, Лк. 23:13-25, Югь. 18:39

+ 15:10 Югь. 12:19, Ляхнар 5:17
+ 15:11 Ляхнар 3:14
+ 15:14 Лк. 23:41, Жугьдариз 4:15
+ 15:15 Марк 10:34
• 15:16 Матт. 27:27-31, Югь. 19:2-3
+ 15:19 Марк 10:34, Марк 14:65

• 15:21 Матт. 27:32-44, Лк. 23:26-43, Югь. 19:17-27

+ 15:21 Рим 16:13
+ 15:29 Марк 14:58, Югь. 2:19
+ 15:31 Югь. 10:18
+ 15:32 Югь. 1:49, Югь. 12:13, Югь. 20:29

• 15:33 Матт. 27:45-56, Лк. 23:44-49, Югь. 19:28-30

+ 15:40 Лк. 8:2

• 15:42 Матт. 27:57-61, Лк. 23:50-56, Югь. 19:38-42

• 16:1 Матт. 28:1-8, Лк. 24:1-12, Югь. 20:1-10

+ 16:1 Марк 15:40
+ 16:3 Марк 15:46
+ 16:7 Марк 14:28

• 16:9 Матт. 28:9-10, Матт. 28:16-20, Лк. 24:13-49, Югь. 20:11-23

+ 16:9 Лк. 8:2
+ 16:11 Лк. 24:11
+ 16:15 Ляхнар 1:8, Колосс 1:23

+ 16:16 Ляхнар 16:31, Рим 10:9, Петрин-1 3:21, Югь. 3:18

+ 16:17 Лк. 10:17, Ляхнар 5:16, Ляхнар 8:7, Ляхнар 16:18, Ляхнар 19:12, Ляхнар 2:4, Ляхнар 10:46, Коринф-1 12:10, Коринф-1 14:2

+ 16:18 Лк. 10:19, Ляхнар 28:3-5, Ляхнар 9:12, Ляхнар 28:8

+ 16:19 Лк. 24:51, Ляхнар 1:9, Тимофейиз-1 3:16, Ляхнар 7:55-56, Петрин-1 3:22, Рим 8:34, Эфес 1:20, Колосс 3:1, Жугьдариз 1:3, Жугьдариз 8:1, Жугьдариз 12:2, Ачмиш 3:21

+ 16:20 Ляхнар 5:12

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=TBN

Читин гафар

Читин гафар

1. А

2. В

3. Г

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. С

13. У

14. Ф

15. Х

16. Ш

Аллагьдин Агълиж – Иса Месигьдин ччвурарикан саб, фицики гьарсар касдин гунгьарихъанди Думу, агълижси, хачриин гъурбан гъахьну.

Аллагьдин Паччагьлугъ – Аллагьдин гьюкмин девир. Аллагьдин Паччагьлугъдиъ учӀвуб – Аллагь чпин паччагь вуди хьуб. Жараси – женнет.

Аллагьдин хал – Ерусалимдиъ ади гъабхьи Гирами дарамат. Анжагъ гьадушваътӀан жугьдари Аллагьдиз гъурбнар хури гъахьундар ва гьацира машкврариз гьадушвазтӀан уч шули гъахьундар. Сифте думу Дарамат ихь девир гъяйиз 10-пи аьсриъ Сулейман паччагьдин девриъ дивну. Хъасин, ихь девир гъяйиз 5-пи аьсриъ, жугьдар Вавилондиан йисирвалиан гъафиган, дарабгънайиб тазатӀан дивнийи. Ихь деврин 1-пи аьсриъ Гьирод паччагьди Дарамат жараси тикмиш гъапӀнийи. Исайи улихь ккимиди дупнайиси, ихь деврин 70-пи йисан му дарамат Римдин кьушмари ккидипнийи ва дидхъанмина таза алапӀундайи.

Аллагьсузар (Аллагь аьгъдрудар) – Иса жилиина гъяйиз, Аллагь садар жугьдаризтӀан аьгъяди гъахьундар, гьаз гъапиш Аллагьди Учв дурариз Къанундилантина аьгъю гъапӀну, имбуну халкьариз аьгъяди гъахьундар, я Аллагь аьгъяди ккунди гъахьундар, аьгъяди ккунидар жугьуд халкьдик ктикьури гъахьну.

Аьлимар – лигай: къанунчйириз.

Аьхюну малла – жугьдарин диндин кӀулин гъуллугъчи. Кюгьне Йикьрарин вахтари дурари халкьди гъапӀу гъурбнар кьабул апӀуйи ва Аллагьдиз ургуйи.

Вакилар – Аллагьди кадагънайи ва гьаънайи адмийир. Исайи гьамци, Чав ктагъу ва Чахъди лицури гъахьи 12 ученикдиз кӀуйи. Дурари инсанарихьна Ужувлан хабар рубкьну ккундийи.

Гирами китабар – Гирами Рюгьниинди дидикӀнайи вари китабар: Мусайин хьуб китаб, Пайгъамбрарин китаб, Мяълийирин китаб ва ЦӀийи Йикьрарин китаб.

Гирами чадур, Шагьидвалин чадур – Аллагьдиз хал дивайиз Дугъаз икрам апӀрушв ва гъурбнар хрушв. Думу, Аллагьди гъапибси, дапӀнайиб вуйи. Му мици Кюгьне Йикьрарин вахтари гъабшиб вуйи.

Гунгьар гардандиъ дисуб – Аллагьдин улихь жвуван гунгьарин гъавриъ ахъуб ва цӀийи, гунгьар ктру уьмур ккебгъуб.

Гъурбан апӀрушв – жилихьан ягъалди, гъвандикан, батӀрикан ясана рукькан дапӀнайишв. Гъурбан гъапӀуб гьадушвʼин дипуйи ва Аллагьдиз убгуйи. Иса жилиина дуфнайи вахтна, гъурбан апӀрушв Аллагьдин хулаъ айи. Душвʼин гъурбан гъапӀуб убгуз Аллагьдин гъуллугъчйиризтӀан (маллйир) ихтияр ади гъабхьундар.

Давудрин Насил – Месигьдиз гьаци кӀуйи. Думу Давуд паччагьдин насларикан духьну ккундийи.

Динар (динарий) – улихь вахтари сад йигъандин зегьметнахъ тувру кьимат.

Заан диванхана (синедрион) – жугьдарин диван апӀру гьюкум айи заан мажлис. Думу 70 касдикан ибарат вуйи. Иса жилиин ва жугьдар Рим вилаятдин гьюкмикк ккайи вахтна, заан диванханайин кӀулин къарар, анжагъ жугьдарин жилариин али Рим гьюкмин ихтияр гъабхьиган, кьувватнаъ убчӀвуйи.

Зилотар – жугьдарин диндин саб десте. Дурариз жара миллетарихьан жугьдарин дин марцциди уьбхюз ва Римдин гьюкмиккан Израиль дявдиинди азад апӀуз ккундийи.

Инсаниятдин Бай – Кюгьне йикьрарин китабариъ Месигьдиз гьаци кӀуйи. Исайи, Чаз гьамци кӀури, Учв Месигь вуйиб улупнийи. Сакьюдар Гирами китабариъра Месигьдиз гьаци кӀура.

Къанун – Муса пайгъамбриз Аллагьди туву табшуругъар айи Гирами китабарин кюгьне саб пай. Дидиз Таврат, Тора вая Мусайин хьуб китаб кӀури шулу.

Къанун тамам апӀуб – вари жугьдарин буржи. Думу Къанундиъ, адми фици яшамиш духьну ккундуш, уьмриъ фу гъадагъа вуш, жара гьюкуматдиндарихъди фици духьну ккундуш, мидланна гъайри, гизаф кьадар аьдатарикан, хурагарикан ва жара гизафубдикан дибикӀна.

Къанунчйир – инсанариз Къанундин къайдйир улупру гъуллугъчйир. Жугьдарин дурариз аьхю гьюрмат айи.

Лавшарин машквар – Пасха машкврихъан дишла ургуд йигъан тебрик апӀру машквар. Думу вахтна анжагъ дун ктру уьлтӀан (лавшартӀан) дитӀну ккундайи.

Левитар – дурар Аллагьдин гъулугъчйир (маллйир) даршра, дурари, Аллагьдин хулаъ мукьмар йивури, Аллагьдин ад за апӀури, гъурбан апӀурайи гьяйванатар ургуз ва жара ляхнариз кюмекчйир гъахьну. Мидланра гъайри, дурари Къанундин дарсар туври гъахьну ва халкьдин арайиъ дурар мялимарси вуйи. Мици Левийин тухмиан вуйи адмийиризтӀан апӀуз ихтияр ади гъабхьундар.

Маллйир – Ерусалимдиъ айи Аллагьдин хулан гъуллугъчйир. Дурарин вазифа, Къанундиъ улупнайиганси, гъурбнар хуб, ургуб вуйи.

Манна – Мусайин хиликкди гъумран чюллериъ Израиль халкь уьгънайи вахтари Аллагьди дурариз завʼан гьапӀри гъабхьи хураг.

Месигь – Гирами китабариъ улупнайиси, инсанар уьрхбан бадали Аллагьдихьан Дуфнайир.

Мист – Гирами китабар урхбан ва гьацира ккарагбан бадали жугьдар уч шлу хал. Жугьдарин мистаъ гьар султ йигъан уч шуйи. Мистариъ Кюгьне йикьрар урхуз ва дурарин мяна ктибтуз гьар жугьуддиз ихтияр ади гъабхьну. Жугьдар яшамиш шлу гьар шагьриъ, гъулаъ мистар ади гъахьну. Аьдат вуйиси, дурарин яшайиш гьаддилан илтӀибкӀнайи, ва мистан аьхюрра варитӀан гьюрматлу кас шули гъахьну.

Мяълийирин китаб – Гирами китабарикан саб. Дидиз 150 мяъли дахил шула. Дурари Аллагьдин аднакан, аьжаликкан адмийир уьрхюзди Аллагьдиз баркаллагьнакан, Аллагьдин зурбаваликан, Аллагьдиз ккарагбакан кӀура.

Налукар уч апӀрур – Къанун дюрюбхди, Римдин хазнайиз пул уч апӀру жугьдар. Дурар тмуну жугьдариз лап даккни инсанар вуйи.

Пайгъамбрар – Аллагьдин гафар деерхьну, дурар адмийириз ктитрудар. Пайгъамбрар Иса гъяйиз ади гъахьну. Аллагьдин пайгъамбар жугьуд адмийикантӀан шлуб дар, гьаз гъапиш Аллагьди гьадму Чан халкьдигъянтӀан пайгъамбрар гъядягъюри гъахьундар, фицики дурари Аллагьдин Къанун хъапӀуз улупури гъахьну. Пайгъамбрарин китабар Кюгьне йикьрарин пайназ дахил шула.

Пасха – Египетдин лукӀʼваликкан ата-бабйир азад хьувал кӀваина хру жугьдарин кӀулин машквар. Пасхайин машквар гьар хьадукра апрелиъ Ерусалимдиъ къайд апӀуйи. Пасхайин хурагназ, аьдат вуйиси, агълиж дубккну ккундийи.

Саддукйир – жугьдарин диндин саб десте. Дурари КъанундизтӀан гъуллугъ апӀури гъахьундар. Гьаддиз лигну, дурар гъачӀидар чӀиви хьувалихъ хъугъри гъахьундар, фицики, чпи фикир апӀурайиси, Къанундиъ дидкан дибикӀну адруган.

Султ йигъ – гирами ва гьяфтайин аьхиримжи йигъ. Му йигъ марцци йигъ вуди гьисаб апӀурайи. Къанундиз лигну, султ йигъан лихуз гъадагъа апӀурайи. Жугьдарин ригъ алабхъбан кьяляхъ закурин йигъ ккебгъуйи. Гьаддиз, жвуми йигъан ригъ алабхъбалан кьяляхъ тап султ йигъан ригъ алабхъайизкьан лихуз ихтияр ади гъабхьундар, думу йигъ Аллагьдиз бахш дапӀну ккундийи.

Ужувлан хабар – Аллагьди тувнайи Гаф. Гьадму Гаф уьмриз Аллагьди Иса Месигьдилантина арайиз гъабхну. Гьадгъулантина вари инсаниятдиз чпи уьрхюз рякъ ачмиш гъабхьну – магьа Аллагьдихьан дуфнайи Ужувлан хабар жилариин гьарсар касдиз.

Ученикар (Исайин) – Исайихъ хъугънайидар, Дугъан терефкрар, Дугъан гаф агъю апӀурайидар ва Дугъан рякъ дибиснайидар.

Фарисйир – жугьдарин диндин саб десте. Дурари Къанундиъ улупнайиб гьярф-гьярфнаъди тамам апӀуйи. Халкьдин арайиъ дурарин аьхю гьюрмат айи. Дурар, чпин аьгъювализ лигну, гизаф фурс кайидар вуйи.

Хач – иливбан ишараси чиб-чпик китӀнайи кьюб хамхар. Дурарикан сабунуб жилиъ убсуйи, хъа гьатмунуб дидик кабсуйи. Рим гьюкми тахсиркрар гьацдар хачарик карсуйи. Адмийирикан аьзабар кчӀюкьбан бадали, дурари дурар хачрак кьумар йивну карсуйи ва йикӀайизкьан гьаци кирхну гъитуйи.

Хъугърударин мажлис, ясана хъугърудар – му гаф кьюб мянайиинди ишлетмиш апӀури шулу: 1) Саб йишвахь уч шлу Иса Месигьдихъ хъугъру адмийир. 2) Вари дюнʼя вуйибси яшамиш шулайи Исайихъ хъугъру адмийир.

ХьуцӀурарин машквар (Бегьер ккадабцӀбан машквар) – бегьер ккадабцӀбалан кьяляхъ апӀру машквар. Жугьдари думу машквар, Азадвалин (Пасхайин) машкврихъан хьцӀурпи йигъан тебрик апӀури шулу.

Штуан апӀуб – гунгьар гардандиъ дисбан ва гунгьарихьан марцц хьпан лишан вуди, штукк ккеркну, таза беден хъибшу мисал вуди, ккудучӀвуб. Мици, Аллагьди дупну, Исайин терефкрари апӀури шулу, гьаз гъапиш Исайихъ хъугърур гъашигантӀан женнетагьли хьуз шлуб дар. Му аьдатну инсан Аллагьдиз бахш гъахьивал ва цӀийи уьмур ккебгъувал улупура.

Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

1. Аюб

2. Вавилон

3. Гоморра

4. Гьарун

5. Гьирод

6. Давуд

7. Ибрагьим

8. Ильяс

9. Исакь

10. Мелхиседек

11. Муса

12. Нюгь

13. Сарай

14. Содом

15. Сулейман

16. Юнус

17. Якьуб

Ччвурар

Аюб – аьгь апӀуз даршлу аьзабар аьгь гъапӀу кас. Дугъкан, «Кюгьне Йикьрарин» «Аюб» китабдиъ дибикӀна.

Вавилон – Иса Месигь гъяйиз улихьна вахтари Вавилон вилаят жугьуд халкьдин лап яман душман вуди гъабхьну. ЦӀийи Йикьрарнаъ «Вавилон» кӀуру гаф саспи йишвариъ иблисдин вая шейтӀнин гьюкум вуди ишлетмиш апӀура.

Гоморра – ДубкӀнайи (Мертвое) гьюлин гъирагъдихъ хъади гъахьи хьуб шагьрикан кьюбдиз Гоморра ва Содом кӀуйи. Гьадму шагьрариъ яшамиш шули гъахьи адмийири апӀури гъахьи гунгьариз дилигну, Аллагьди завʼан мархьси цӀана гугут дубгъну, гьадму кьюбиб шагьрар гъургну.

Гьарун – Муса пайгъамбрин аьхюну гъардаш. Аллагьдин гъуллугънаъ хьуз ва Аллагьдиз Израиль халкьдихъанди гъурбнар хуз, анжагъ Гьарундиз ва дугъан насларизтӀан ихтияр ади гъабхьундар.

Гьирод – хъади-хъади гъахьи юкьур паччагьдиин алди гъабхьи ччвур. 1. Зурба Гьирод – вари Палестина уьлкейин паччагьвал апӀури гъахьи жугьдарин паччагь. Гьадгъу паччагьвал апӀурайиган, Иса Месигь бабкан гъахьну. 2. Гьирод Антипа – Галилей уьлкейин паччагь, Зурба Гьироддин бай. 3. Гьирод Агрипа – Зурба Гьироддин балин бай (хтул). Дугъу Палестинайин аьхювал апӀурайи вахтна, Исайихъ хъугърударихъ думу ижмиди хъергри гъахьну.

Давуд – Ягьудайин тухмиан гъахьи Израилин варитӀан машгьур паччагь. Пайгъамбрари, гьякьди дюнʼяйиин паччагьвал апӀру Месигь Давудрин насларикан хьиди, кӀури, улихьмиди кӀури гъахьну.

Ибрагьим – Аллагьди гьаму пайгъамбрихъди йикьрар гъийитӀнийи. Израиль халкь гьамгъулантина ккебгъра. Ибрагьим Аллагьдихъ хъпехърур, Аллагьдиин хъугъʼвал алир вуйи, ва Аллагьди думу дугъри кас вуди гьисаб гъапӀну.

Ильяс – Кюгьне йикьрарнан вахтари гирамидарикан сар ва адлу пайгъамбар. Думу чӀивидимиди аьршариз гъурхну. Израиль гьюкуматдин аьхюр вуйи Ахавдина дугъан хпири кучӀлин аллагьариз икрам апӀурайиган, Ильясди дурариз Аллагьдин гафар гъапнийи. Гьаму дюнʼяйиз гъюз Месигь гьязур гъапӀур Ильяс ву.

Исакь – Ибрагьимдинна Сарайин бай.

Мелхиседек – Салим кӀуру йишван паччагь, Аллагьдин гъуллугънаъ айир. Ибрагьим пайгъамбри дугъаз, дявдиъ гъалиб духьну гъюрури, чахь хьайибдикан йицӀубпи пай тувнийи. Гьаддин кьяляхъ, Ибрагьимдиз ужʼвал апӀин кӀури, Мелхиседек Аллагьдиз ккарагнийи.

Муса – пайгъамбар, жугьдарин варитӀан машгьур кас, дурарин аьхюр. Дугъу чан халкь, жугьдар, Египетдин йисирваликкан ккадаъну. Дугъу Аллагьди туву Къанун чан халкьдихьна гъурубкьну.

Нюгь – пайгъамбар. Аллагьди, гьадмугандин дюнʼя, илипну шид, ккидипайиз, Нюгьдиз гими апӀин гъапну. Гьадиъди думу ва дугъан хизан Аллагьдихъ хъугъувалилантина аьжалнаккан гъюрхну.

Сарай – Ибрагьим пайгъамбрин хпир, Исакьдин дада.

Содом – лигай: Гоморрайиз.

Сулейман – Давудрин бай. Давудрин кьяляхъ Израиль уьлкейин паччагь. Сулейман паччагь вуйиган, Израиль гьюкумат гизаф девлетлу ва кьувватлу шулу. Сулейманди Ерусалимдиъ Аллагьдиз сабпи хал (дарамат) дивру.

Юнус – пайгъамбар, шубуд йигъан балугъин фуниъ ади гъашир.

Якьуб – Исакьдин бай, дугъаз Израилра кӀури шулу.

Картйир

Картйир

Картйир

1. Палестина Месить Иса жилиин алигандин девриъ

2. Ерусалим Месить Иса жилиин алигандин девриъ

3. Месить Иса жилиин алигандин девриъ Ерусалимди айи Аллагьдин хулан план

4. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Шубубни сиягьат

5. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Кьюбни сиягьат

6. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Сабпи сиягьат

7. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Юкьубни сиягъат - Рим шагьриз

Палестина Месить Иса жилиин алигандин девриъ

Ерусалим Месить Иса жилиин алигандин девриъ

Месить Иса жилиин алигандин девриъ Ерусалимди айи Аллагьдин хулан план

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Шубубни сиягьат

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Кьюбни сиягьат

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Сабпи сиягьат

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Юкьубни сиягъат - Рим шагьриз

Шиклар

Шиклар

Шиклар

1. ЕРУСАЛИМ: ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ

2. ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ

3. СИНАЙ ДАГЪ

4. КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ

5. ФАВОР ДАГЪ

6. НАЗАРЕТ

7. ВИФЛЕЕМ

8. ЯРДАН

9. КАПЕРНАГЬУМ

10. ГАЛИЛЕЙИН КАНА

11. ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯКЪ

12. ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)

13. ВИФАНИЯ

14. РИМДИН КОЛИЗЕЙ

ЕРУСАЛИМ: ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ

Сулейманди диву Аллагьдин хал алди гъабхьишв. Гьамус мушв'ин Уьмран мист ал.

ЕРУСАЛИМ. ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ (ригъгьудубчӀврушвхъан)

ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ

Хьа Ерусалимдиз багагь гьашиган, дидиз лигури, Иса гъишу. (Лк. 19:41)

ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ

СИНАЙ ДАГЪ

Агъа зав'ан Синай дагъдиина, дидин кӀакӀниина гъафи. Агъайи Мусайизра душв'ина дих гьапӀу. Аскканзина думура ккудучӀву. (Адаувал 19:20 )

СИНАЙ ДАГЪ

КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ

Дурар вари Сиддим дерейиъ кдикьнийи. Гъамус душвайишв Кьилзи гьюли ккапӀна. (Хьувал 14:3)

КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ

ФАВОР ДАГЪ

Кафарира къиблара Уву яратмиш гьапӀунва; Фавор ва Ермон дагъарра Яв Черниин жадвалия а. (Мяыл, 13)

ФАВОР ДАГЪ

НАЗАРЕТ

Хьа йиргьубли ваз улубкьиган, Аллагьди, Галилей уьлкейиъ айи Назарет кӀуру шагьриз, Давудрин тухмиан вуйи Юсуф кӀуру касдиз хъирснайи шурагьна Жабраил малайик гьаъру. Шуран ччвур Мар'ям вуйи. (Лк. 1:26, 27)

НАЗАРЕТ

ВИФЛЕЕМ

«Увура, Вифлеем, Ягьудия юрднан шагьрарин арайиъ сабдииндира бицӀиб дарва, фицики ув'ан удучӀвиди Йиз Израилин халкь уьрхру Аьхюр». (Матт. 2:6)

ВИФЛЕЕМ

ЯРДАН

Гьадму вахтна Ягь'яйихьна Галилей уьлкейиан Иса гъюру. (Матт. 3:13)

ЯРДАН

КАПЕРНАГЬУМ

Думу, Назаредиан удучӀвну, Забулун ва Нафталим кӀуру юрдарин аьтрафариъ айи Галилей гьюлин гъирагъдихь хьайи Кафернагьумдиъ дергру. (Матт. 4:13)

КАПЕРНАГЬУМ

ГАЛИЛЕЙИН КАНА

Кьюд йигълан Галилей уьлкейин Кана шагьриъ сумчир шулу. Душваъ Исайин дадара айи. (Югь. 2:1)

ГАЛИЛЕЙИН КАНА

ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯКЪ

Ягьудия уьлке гъибтну, Агъа хъана Галилей уьлкейиз гъягьюру. Дугъан рякъ Самария юрднаантина вуйи. (Югь. 4:3, 4)

ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯК

ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)

Сабан, Аллагьдин гаф ебхьбан бадали, халкь Исайилан илтӀишуру, хъа Думу Учв Генисарет гьюлихъ дийигьну... (Лк. 5:1)

ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)

ВИФАНИЯ

Пасхайин машквар ккебгъуз йирхьуд йигъ ккимиди, Иса, Чав чӀиви гъапӀу Лазар яшамиш шулайи Вифанияйиз гъюру. (Югь. 12:1)

ВИФАНИЯ

РИМДИН КОЛИЗЕЙ

МЕСИГЬДИН ТЕРЕФКРАРИЗ АБЗАБ-АБЗИЯТАР ТУВНУ, ГЪИРМИШ ГЪАПШУ ЙИШВ.

Хьа узуз... Исайикан шагьидвал дапӀну ва Аллагьдин Гафналантина ккахьну, кӀулар алдатӀнайи рюгьяр гъяркъзуз. Мурар, вягьши гьяйванатдиз, я дидин су- ратназ икрам дарапӀдар ва унтҐин, ясана хил'ин лишан капӀуз гъидритдар ву. (Ачмиш. 20:4)

РИМДИН КОЛИЗЕЙ

Table of Contents

ЦӀийи Йикьрар: Марк

Сифте гаф

Марк

- Марк
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16

Читин гафар

- Аллагьдин Агълиж
- Аллагьдин Паччагьлугъ
- Аллагьдин хал
- Аллагьсузар (Аллагь аьгъдрудар)
- Аьлимар
- Аьхюну малла
- Вакилар
- Гирами китабар
- Гирами чадур, Шагьидвалин чадур
- Гунгьар гардандиъ дисуб
- Гъурбан апӀрушв
- Давудрин Насил
- Динар (динарий)
- Заан диванхана (синедрион)
- Зилотар
- Инсаниятдин Бай
- Къанун
- Къанун тамам апӀуб
- Къанунчйир
- Лавшарин машквар
- Левитар
- Маллйир
- Манна
- Месигь
- Мист
- Мяълийирин китаб
- Налукар уч апӀрур
- Пайгъамбрар
- Пасха
- Саддукйир
- Султ йигъ
- Ужувлан хабар
- Ученикар (Исайин)
- Фарисйир
- Хач
- Хъугърударин мажлис, ясана хъугърудар

- ХьуцӀурарин машквар (Бегьер ккадабцӀбан машквар)

- Штуан апӀуб

Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

- Аюб
- Вавилон
- Гоморра
- Гьарун
- Гьирод
- Давуд
- Ибрагьим
- Ильяс
- Исакь
- Мелхиседек
- Муса
- Нюгь
- Сарай
- Содом
- Сулейман
- Юнус
- Якьуб

Картйир

- Палестина Месить Иса жилиин алигандин девриъ

- Ерусалим Месить Иса жилиин алигандин девриъ

- Месить Иса жилиин алигандин девриъ Ерусалимди айи Аллагьдин хулан план

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Шубубни сиягьат

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Кьюбни сиягьат

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Сабпи сиягьат

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Юкьубни сиягъат - Рим шагьриз

Шиклар

- ЕРУСАЛИМ: ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ
- ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ
- СИНАЙ ДАГЪ
- КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ
- ФАВОР ДАГЪ
- НАЗАРЕТ
- ВИФЛЕЕМ
- ЯРДАН
- КАПЕРНАГЬУМ
- ГАЛИЛЕЙИН КАНА
- ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯКЪ
- ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)
- ВИФАНИЯ
- РИМДИН КОЛИЗЕЙ